کتاب «تحولات تاریخ‌اندیشی و تاریخ‌نگاری در ایران و جهان اسلام» منتشر شد
کتاب «تحولات تاریخ‌اندیشی و تاریخ‌نگاری در ایران و جهان اسلام» تألیف دکتر ناصر صدقی؛ استاد تاریخ دانشگاه تبریز، توسط انتشارات دانشگاه تبریز منتشر شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، کتاب «تحولات تاریخ‌اندیشی و تاریخ‌نگاری در ایران و جهان اسلام» به بررسی سیر تحول اندیشه تاریخی و سنت‌های تاریخ‌نگاری در ایران و جهان اسلام می‌پردازد.
این اثر با رویکردی تحلیلی، چگونگی شکل‌گیری و تحول آگاهی تاریخی و شیوه‌های نگارش تاریخ را از دوره ساسانی و آغاز اسلام تا سده‌های میانه اسلامی بررسی کرده و نقش جریان‌های فکری، تحولات سیاسی و اجتماعی و سنت‌های فرهنگی را در تکوین دانش تاریخ مورد توجه قرار می‌دهد.
در فصل نخست کتاب، ویژگی‌های تاریخ‌اندیشی ایرانی در دوره ساسانی و زمینه‌های تجدید و تحول آن در دوره اسلامی بررسی شده است. نویسنده ضمن تبیین جایگاه آموزه‌های دینی و اسطوره‌ای در آگاهی تاریخی ایرانیان پیش از اسلام، به چگونگی انتقال و بازنگری میراث تاریخی و سیاسی ساسانی در نخستین قرون اسلامی و تأثیر آن بر شکل‌گیری تاریخ‌نگاری ایرانی در بستر سنت‌های اسلامی می‌پردازد.
فصل دوم به پیدایش و تحول سنت تاریخ‌نگاری روایی از ظهور اسلام تا سده هفتم هجری اختصاص دارد. در این بخش، نقش آموزه‌های قرآنی، سیره پیامبر اسلام(ص)، تقویم هجری قمری و شکل‌گیری روش‌های تاریخ‌نگاری مبتنی بر ترتیب زمانی بررسی شده است. همچنین نویسنده با تفکیک دو جریان فقیه‌مورخان و ادیب‌مورخان، سهم هر یک را در گسترش تاریخ‌نگاری اسلامی و شکل‌گیری گونه‌های مختلف آثار تاریخی، از تاریخ‌های عمومی و رجالی تا تاریخ‌نگاری سلطنت و وزارت، تبیین می‌کند.
در فصل سوم، تاریخ‌اندیشی و روایت‌های تاریخی ایرانیان و مسلمانان درباره ترکان مورد بحث قرار گرفته است. این فصل ضمن بررسی جایگاه ترکان در اسطوره‌ها و روایت‌های تاریخی ایرانی و اسلامی، به تحولات این روایت‌ها پس از استقرار ترکان در جهان ایرانی و اسلامی می‌پردازد. همچنین نقش نخبگان فرهنگی ترکان اوغوز در بازتعریف مستقل تاریخ و اسطوره‌های قومی آنان و جایگاه کتاب جامع‌التواریخ اثر خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی در این روند بررسی می‌شود.
فصل چهارم و پایانی کتاب به تحولات تاریخ‌نگاری اسلامی در سده‌های هفتم و هشتم هجری، با تأکید بر اندیشه تاریخی ابن خلدون اختصاص دارد. نویسنده با بررسی دیدگاه‌های مورخانی چون خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی، حافظ ابرو، میرخواند و ابن خلدون، به تحول رویکردهای تبیینی در شناخت رخدادهای تاریخی و مناسبات میان جوامع کوچ‌نشین و یکجانشین می‌پردازد. در این میان، جایگاه ابن خلدون در ارتقای مبانی معرفتی و روش‌شناختی دانش تاریخ و پیوند دادن آن با شناخت جامعه انسانی و منطق دگرگونی‌های اجتماعی، از محورهای اصلی این فصل است.
از مهم‌ترین موضوعات محوری این اثر می‌توان به بررسی پیوند میان تاریخ، دین، اسطوره و سیاست، تبیین نقش گروه‌های فکری و فرهنگی در شکل‌گیری سنت‌های تاریخ‌نگاری، و تحلیل گذار از ثبت و روایت رویدادها به فهم علل و منطق تحولات تاریخی اشاره کرد. کتاب همچنین با بررسی تجربه‌های تاریخ‌نگاری در ایران و دیگر بخش‌های جهان اسلام، تصویری از تنوع رویکردها و دگرگونی‌های فکری در مسیر تحول دانش تاریخ ارائه می‌دهد.
کتاب «تحولات تاریخ‌اندیشی و تاریخ‌نگاری در ایران و جهان اسلام» به قلم دکتر ناصر صدقی، استاد تاریخ دانشگاه تبریز، اثری پژوهشی در حوزه تاریخ‌نگاری و تاریخ اندیشه تاریخی است که می‌تواند برای پژوهشگران و دانشجویان تاریخ، مطالعات ایران و اسلام و علاقه‌مندان به شناخت مبانی و روش‌های تاریخ‌نگاری مورد استفاده قرار گیرد.
نظر شما :