نشست تخصصی بصیرت‌افزایی پلیس با تأسی از قرآن و نهج‌البلاغه در دانشگاه تبریز
نشست تخصصی بصیرت‌افزایی پلیس با تأسی از قرآن و نهج‌البلاغه، به همت دانشکده الهیات و علوم اسلامی و با همکاری دفتر تحقیقات فرمانده انتظامی آذربایجان شرقی، با حضور معاون دانشجویی دانشگاه تبریز، جمعی از اساتید دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه و معاون تربیت و آموزش عقیدتی سیاسی و رئیس دفتر تحقیقات فرمانده انتظامی استان به میزبانی دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه تبریز برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، دکتر محمّد عباس‌زاده؛ معاون دانشجویی دانشگاه تبریز طی سخنانی در ابتدای این نشست، با تأکید بر ضرورت نگاه تخصّصی به نهج‌البلاغه، اظهار کرد: نهج‌البلاغه متنی است که برای فهم و تفسیر آن باید از منظرهای مختلف علمی و تخصصی ورود کرد و هر حوزه علمی می‌تواند قرائتی متفاوت و کاربردی از این اثر ارزشمند ارائه دهد.
وی با اشاره به رویکرد جامعه‌شناختی خود نسبت به نهج‌البلاغه گفت: اگر بخواهیم نهج‌البلاغه را از منظر جامعه‌شناسی ترجمه و تحلیل کنیم، می‌توان آن را «الگوی هنجاری عدالت‌محور در راستای کنش ارتباطی» دانست؛ الگویی که بر پایه عدالت، همبستگی اجتماعی و اخلاق بنا شده است.
معاون دانشجویی دانشگاه تبریز با بیان اینکه جهان امروز برای رهایی از «پروژه ناتمام مدرنیته» نیازمند احیای اخلاق و بازتعریف آن است، افزود: مؤلفه‌های اخلاق اجتماعی و سرمایه اجتماعی همچون برادری، اخوت، همدلی، انسجام و همبستگی در نهج‌البلاغه به‌صورت برجسته مورد توجه قرار گرفته‌اند.
وی ادامه داد: در ادبیات مدرن، همبستگی عمدتاً از نوع ارگانیکی و مبتنی بر عقلانیت ابزاری است؛ عقلانیتی که در آن پول و منطق سود، حرف اول و آخر را می‌زند، در حالی که نهج‌البلاغه بر کنش ارتباطی تأکید دارد. کنش ارتباطی یعنی انسان بیش از آنکه سخن بگوید، شنونده باشد؛ همان‌گونه که خداوند دو گوش و یک زبان به انسان عطا کرده است تا دو برابر شنیدن و یک برابر سخن گفتن را بیاموزد.
استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تبریز با اشاره به غلبه «کنش استراتژیک» در جامعه امروز تصریح کرد: کنشی که اکنون در جامعه غالب شده، مبتنی بر عقلانیت ابزاری، منطق بازار و سود است، اما نهج‌البلاغه راهکارهایی برای بازگشت به کنش‌های ارتباطی عدالت‌محور ارائه می‌دهد.
وی همچنین با اشاره به نظریه «گفتمان قدرت» در اندیشه فوکو خاطرنشان کرد: در کنار گفتمان قدرت، نهج‌البلاغه گفتمان مقاومت را نیز مطرح می‌کند؛ مقاومتی که از منظر بنده، «مقاومت شناختی» است. به این معنا که افراد نباید هر محتوایی را در فضای مجازی بدون تأمل بازنشر یا بازخورد کنند، بلکه باید ابتدا آن را با هنجارها و ارزش‌های اجتماعی و فرهنگی خود بسنجند.
معاون دانشجویی دانشگاه تبریز با تأکید بر اینکه نهج‌البلاغه دارای ریشه‌های عمیق جامعه‌شناختی در حوزه تحول اجتماعی است، گفت: بازتولید سرمایه اجتماعی از طریق تقوا، اخلاق و عدالت در بخش‌های مختلف این کتاب ارزشمند به‌کرات مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: گفتمان مقاومت شناختی بر پایه کنش‌های ارتباطی عدالت‌محور شکل می‌گیرد، نه بر مبنای مثلث شوم «زر، زور و تزویر» که در بسیاری از ساختارهای اجتماعی و سیاسی نقش‌آفرین است.
دکتر عباس‌زاده با اشاره به مفهوم قدرت در نهج‌البلاغه اظهار کرد: در این کتاب، دو نگاه متفاوت به قدرت وجود دارد؛ از یک سو قدرت ابزاری برای اجرای عدالت است و از سوی دیگر، هرگونه سلطه مبتنی بر زور، خویشاوندسالاری و خودکامگی نامشروع شمرده می‌شود.
وی ادامه داد: مفاهیمی همچون عدل، قسط، حق و باطل در نهج‌البلاغه به‌صورت گسترده مطرح شده‌اند و از منظر روش‌شناسی می‌توان با استفاده از تحلیل محتوای کمی، میزان و نحوه تکرار این مفاهیم را مورد بررسی قرار داد تا به درک دقیق‌تری از جایگاه آن‌ها در ساختار فکری نهج‌البلاغه رسید.
معاون دانشجویی دانشگاه تبریز با بیان اینکه شهروند مدرن از منظر جامعه‌شناسی، شهروندی است که صدای او شنیده شود، تصریح کرد: در جامعه امروز، بسیاری از صداها در گلوها مانده و یکی از وظایف اصلی جامعه‌شناسی، آزادسازی و شنیده‌شدن این صداها است؛ موضوعی که در ادبیات نهج‌البلاغه نیز به‌وضوح مشاهده می‌شود.
وی با اشاره به مفهوم «حکمرانی متعالی» افزود: بخش مهمی از حکمرانی متعالی، همان توصیه‌ها و دستوراتی است که امیرالمؤمنین(ع) به والیان و کارگزاران خود ارائه کرده‌اند و این موضوع می‌تواند الگوی مهمی برای حکمرانی در عصر حاضر باشد.
دکتر عباس‌زاده همچنین با اشاره به مفاهیم «کنش جمعی» و «مسئولیت اجتماعی» گفت: آنچه در ادبیات دینی به‌عنوان امر به معروف و نهی از منکر مطرح می‌شود، در جامعه‌شناسی تحت عنوان کنش جمعی و مسئولیت اجتماعی شناخته می‌شود.
وی با تشریح روند تحول دانشگاه‌ها اظهار کرد: اگر دانشگاه نسل اول آموزش‌محور، نسل دوم پژوهش‌محور، نسل سوم کارآفرین‌محور و نسل چهارم مبتنی بر مسئولیت اجتماعی بوده است، بنده نسل پنجم را «دانشگاه هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی» می‌دانم که بر پایه الگوریتم‌ها شکل گرفته است.
معاون دانشجویی دانشگاه تبریز ادامه داد: مسئولیت اجتماعی در دانشگاه نسل پنجم اقتضا می‌کند که پشت‌پرده الگوریتم‌های پنهان و جریان‌های هدایت‌کننده اطلاعات شناسایی شوند و نسبت به نحوه تولید و ارائه داده‌ها در فضای هوش مصنوعی، نگاه انتقادی و آگاهانه وجود داشته باشد.
وی با اشاره به تأکید نهج‌البلاغه بر مسئولیت اجتماعی گفت: در دانشگاه‌ها نیز باید این مسئولیت اجتماعی در تمامی حوزه‌ها نهادینه شود.
دکتر عباس‌زاده با اشاره به یکی از آموزه‌های نهج‌البلاغه مبنی بر اینکه «بهترین یار تو کسی است که عیب تو را در نهان بازگو کند»، اظهار کرد: نهادینه‌سازی نقد درونی در ساختار قدرت، از ویژگی‌های برجسته حکمرانی متعالی است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت سرمایه اجتماعی در جامعه افزود: یکی از مؤلفه‌های اصلی سرمایه اجتماعی، اعتماد اجتماعی است و متأسفانه این اعتماد در جامعه تا حدی دچار فرسایش شده است. بر اساس برخی شاخص‌ها، میانگین فرسایش اجتماعی در استان آذربایجان شرقی و به‌ویژه تبریز، بالاتر از میانگین کشوری است.
معاون دانشجویی دانشگاه تبریز خاطرنشان کرد: تعاملات اجتماعی، اخلاق، وفاداری، امانت‌داری و عدالت، از مهم‌ترین مفاهیمی هستند که در نهج‌البلاغه مورد تأکید قرار گرفته‌اند و دین در این ادبیات، ابزاری برای نظارت بر قدرت و مهار خودکامگی به‌شمار می‌رود.
وی تأکید کرد: نهج‌البلاغه را می‌توان از منظرهای مختلفی همچون جامعه‌شناسی، روانشناسی، فلسفه، الهیات و سایر رشته‌های علمی مورد مطالعه قرار داد و هر یک از این حوزه‌ها ظرفیت‌های جدیدی برای فهم این متن ارزشمند ارائه می‌دهند.
استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تبریز با بیان اینکه وظیفه جامعه‌شناسی، نقد و سخن گفتن با صداقت، صراحت و روشنی است، اظهار کرد: امروز در دانشگاه‌ها تا حد زیادی در حال تضعیف معرفت بومی هستیم و تمام تلاش‌ها معطوف به ارتقای رتبه دانشگاه‌ها در نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی شده است.
وی افزود: انتشار مقاله در مجلات معتبر بین‌المللی و دیده‌شدن در سطح جهانی اقدامی ارزشمند و ضروری است، اما نباید در این مسیر، معرفت بومی و ظرفیت‌های علمی و فرهنگی داخلی نادیده گرفته شود.
معاون دانشجویی دانشگاه تبریز در خاتمه تصریح کرد: بنده مخالف انتشار مقاله در نشریات معتبر بین‌المللی نیستم، اما معتقدم در کنار توجه به شاخص‌های علمی جهانی، باید برای تقویت و بازتولید معرفت بومی نیز برنامه‌ریزی جدی صورت گیرد.
نهج البلاغه؛ گنجینه‌ای بی‌بدیل از معارف الهی
رئیس دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه تبریز نیز طی سخنانی با اشاره به جایگاه والای نهج‌البلاغه در معارف اسلامی اظهار کرد: حقیقتاً نهج‌البلاغه و شخصیت امیرالمؤمنین(ع) معجزه اسلام و به‌ویژه معجزه تشیع هستند و این اثر عظیم، گنجینه‌ای بی‌بدیل از معارف الهی، اخلاقی، اجتماعی و حکمرانی اسلامی به شمار می‌رود.
حجت الاسلام دکتر عباس عباس‌زاده با تجلیل از «رهبر شهید انقلاب» گفت: به اعتقاد بنده، در دوره معاصر، پس از حضرت امام خمینی(ره)، رهبر شهید یگانه فردی بود که در جایگاهی قرار گرفت که با امیرالمؤمنین(ع) احساس سنخیت کرد و به همین دلیل، نهج‌البلاغه را عمیق‌تر فهمید، شخصیت امیرالمؤمنین(ع) را بهتر درک کرد و این مفاهیم را به‌خوبی در بیانات خود برای مردم تبیین نمود.
رئیس دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه تبریز افزود: غیر از پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و تا حدودی امام حسن مجتبی(ع) که مدت کوتاهی مسئولیت حکومت را برعهده داشتند، سایر ائمه معصومین(ع) از منظر حاکمیت با جامعه سخن نگفتند؛ از این رو، نهج‌البلاغه از این جهت منحصربه‌فرد است که سخنان امیرالمؤمنین(ع) در جایگاه یک حاکم اسلامی بیان شده و بسیاری از الزامات حکومت اسلامی را می‌توان از آن استخراج کرد.
وی تصریح کرد: هنر بزرگ رهبری شهید این بود که مردم را به سوی آزادی حقیقی، نور و صراط مستقیم هدایت می‌کرد و این شیوه هدایتگری، هنری بی‌نظیر به شمار می‌رفت.
حجت الاسلام دکتر عباس‌زاده با اشاره به بیانات رهبر شهید درباره نهج‌البلاغه گفت: ایشان معتقد بودند نهج‌البلاغه معارفی را به دنیا عرضه کرده که اگر امروز پس از ۱۴۰۰ سال به‌درستی ارائه شود، جهان را در برابر عظمت خود به شگفتی وامی‌دارد، چرا که بشریت امروز تشنه این معارف است.
وی ادامه داد: رهبر شهید تأکید داشتند اگر بخواهیم در برابر پدیده نفاق، دشمنان داخلی و دشمنان جنایتکار خارجی ایستادگی کنیم، باید نهج‌البلاغه را بشناسیم و به آن عمل کنیم، زیرا این کتاب راه نفوذ دشمنان را برای همیشه خواهد بست.
رئیس دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه تبریز افزود: از نگاه رهبر شهید، امیرالمؤمنین(ع) هرگز سخنی نگفت مگر آنکه پیش از آن خود به آن عمل کرده بود؛ از همین رو، نهج‌البلاغه آیینه تمام‌نمای شخصیت آن حضرت است.
وی خاطرنشان کرد: رهبر شهید نهج‌البلاغه را فرهنگ جامع مفاهیم اسلامی می‌دانستند و معتقد بودند هرکس این کتاب را مطالعه کند، هم تاریخ زندگی امیرالمؤمنین(ع) را می‌شناسد و هم با حقیقت اسلام آشنا می‌شود.
حجت الاسلام دکتر عباس‌زاده با بیان اینکه رهبر شهید، نهج‌البلاغه را «کتاب تدوین‌شده انقلاب اسلامی» معرفی می‌کردند، اظهار داشت: به تعبیر ایشان، نهج‌البلاغه آیین‌نامه انقلاب اسلامی است و اینکه گفته می‌شود این کتاب «فروتر از کلام خدا و برتر از کلام انسان‌ها» است، نه یک مبالغه بلکه حقیقتی آشکار است.
وی ادامه داد: به اعتقاد رهبر شهید، نهج‌البلاغه هیچ عرصه‌ای از عرصه‌های زندگی انسان را فروگذار نکرده و در هر حوزه‌ای، بلیغ‌ترین، رساترین و پرمحتواترین سخنان را ارائه کرده است.
رئیس دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه تبریز افزود: اگر بخواهیم انقلاب اسلامی استمرار یابد، باید نهج‌البلاغه را الگوی خود قرار دهیم، چرا که در این کتاب مباحثی همچون جنگ، سیاست، دیپلماسی، روابط خارجی، اخلاق، عبادت، زهد و تمامی ابعاد زندگی اجتماعی و فردی مطرح شده است.
وی با اشاره به اهمیت نهج‌البلاغه از دو منظر تصریح کرد: نخست، طرح مباحث اصولی همچون توحید، نبوت و امامت و دوم، پرداختن به مسائل اجتماعی در فضایی آمیخته با نفاق و ابهام.
حجت الاسلام دکتر عباس‌زاده با بیان اینکه رهبر شهید همواره بر تنوع موضوعی نهج‌البلاغه تأکید داشتند، گفت: ایمان مخلصانه، جهاد فداکارانه، اطاعت محض از خداوند، بی‌اعتنایی به دنیا، عدالت، عطوفت نسبت به مظلومان و مستضعفان، ایستادگی در برابر دشمنان دین و عمل به وظیفه، از جمله مفاهیمی است که در نهج‌البلاغه مورد توجه قرار گرفته و بشر امروز و آینده به آن‌ها نیازمند است.
وی افزود: رهبر شهید معتقد بودند عدالت شخصی و درونی امیرالمؤمنین(ع) که از آن با عنوان تقوا یاد می‌شود، در بالاترین سطح قرار داشت و همین تقوا در تمامی عرصه‌های حکمرانی، قضاوت، تقسیم بیت‌المال، زندگی شخصی و مدیریت اجتماعی آن حضرت نمود پیدا می‌کرد.
رئیس دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه تبریز ادامه داد: به باور رهبر شهید، عدالت نفسانی و شخصی انسان، پشتوانه عدالت اجتماعی است و بدون تقوای درونی، تحقق عدالت در جامعه ممکن نخواهد بود.
وی با توصیف نهج‌البلاغه به‌عنوان گنجینه‌ای عظیم اظهار کرد: دسترسی به عمق معارف نهج‌البلاغه به‌سادگی امکان‌پذیر نیست و تنها اولیای الهی می‌توانند حقیقت کامل این معارف را درک کنند؛ ما غالباً تنها ظاهر این کتاب را مشاهده می‌کنیم.
حجت الاسلام دکتر عباس‌زاده با اشاره به اصالت نهج‌البلاغه گفت: رهبر شهید این کتاب را یکی از اصیل‌ترین و دست‌اول‌ترین منابع اسلامی معرفی می‌کردند و معتقد بودند هرچه زمان می‌گذرد، خطر تأویل‌ها و برداشت‌های نادرست از معارف اسلامی افزایش می‌یابد، در حالی که نهج‌البلاغه به‌عنوان کلام نخستین مؤمن به وحی محمدی و خلیفه پیامبر اکرم(ص)، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.
وی تصریح کرد: امیرالمؤمنین(ع) در میان ائمه معصومین(ع) ویژگی ممتازی دارند، زیرا هم حکیم بودند و هم حاکم؛ یعنی هم حقیقت جهان و انسان را می‌شناختند و هم مسئولیت اداره جامعه اسلامی را برعهده داشتند و همین ویژگی، جایگاه نهج‌البلاغه را ممتاز ساخته است.
رئیس دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه تبریز افزود: سخنان امیرالمؤمنین(ع) دقیقاً متناسب با نیازهای جامعه اسلامی بیان شده و نسخه‌هایی است که برای درمان دردهای اجتماعی بشر ارائه شده است.
وی در خاتمه با اشاره به شرایط کنونی جهان اسلام خاطرنشان کرد: امروز در دورانی زندگی می‌کنیم که می‌توان آن را به دوران صدر اسلام و ولادت دوباره اسلام تشبیه کرد. همان‌گونه که در صدر اسلام دشمنان با حقیقت اسلام و معارف الهی مخالفت می‌کردند، امروز نیز دشمنی‌ها در اصل با اسلام و ارزش‌های اسلامی است، نه صرفاً با یک نظام سیاسی.
اهمیت امنیت در پیشرفت و اقتدار کشور
عضو هیأت علمی دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه تبریز نیز طی سخنانی با تأکید بر اهمیت امنیت در پیشرفت و اقتدار کشور اظهار کرد: رهبر شهید همواره تأکید داشتند که امنیت یکی از پایه‌ها و ارکان اصلی پیشرفت، قوام و سربلندی کشور است و بدون امنیت، زندگی روزمره مردم امکان‌پذیر نخواهد بود.
حجت الاسلام دکتر اصغر نقدی افزود: در سایه نبود امنیت، فعالیت‌های علمی، دانشگاهی و فرهنگی نیز مختل می‌شود و جامعه در معرض تباهی، گناه، ظلم، بی‌عدالتی و فساد قرار می‌گیرد.
استاد بازنشسته دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز با اشاره به نقش نیروهای نظامی و انتظامی در حفظ ثبات اجتماعی تصریح کرد: اگر نیروهای نظامی و انتظامی وجود نداشته باشند، جامعه دچار هرج‌ومرج خواهد شد و حتی مساجد، مراکز عبادی، دانشگاه‌ها و مدارس نیز از آسیب و تهدید مصون نخواهند ماند.
وی ادامه داد: امروز نیز مشاهده می‌کنیم که دشمنان در فتنه‌ها و آشوب‌های مختلف، مراکز انتظامی، مساجد، دانشگاه‌ها و مدارس را هدف قرار می‌دهند و این مسئله نشان‌دهنده اهمیت جایگاه امنیت در حفظ بنیان‌های جامعه است.
حجت الاسلام دکتر نقدی با بیان اینکه توسعه علم و دانش بدون امنیت محقق نمی‌شود، خاطرنشان کرد: امنیت زمینه‌ساز توسعه اقتصادی، رونق کسب‌وکار و جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی است و در سایه امنیت است که رسالت‌های اصلی نظام اسلامی و تحقق اخلاق اجتماعی پایدار می‌شود.
وی افزود: اجرای احکام الهی نیز تنها در بستر امنیت امکان‌پذیر است و از این رو، جایگاه پلیس و نیروهای نظامی باید مورد تکریم و توجه ویژه قرار گیرد.
استاد بازنشسته دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز با اشاره به توصیه‌های امیرالمؤمنین(ع) در نهج‌البلاغه اظهار کرد: حضرت علی(ع) در نامه ۵۳ نهج‌البلاغه تأکید می‌فرمایند که حقوق نیروهای نظامی باید در بالاترین سطح باشد؛ به‌گونه‌ای که هم نیازهای اساسی آنان تأمین شود و هم امکان رفاه، پیشرفت و پس‌انداز برای آنان فراهم باشد.
وی تصریح کرد: این نگاه نشان می‌دهد که تکریم پلیس و نیروهای نظامی یک ضرورت واقعی است و باید هم در بعد مادی و هم در بعد معنوی مورد توجه قرار گیرد.
حجت الاسلام دکتر نقدی با تأکید بر ضرورت حفظ کرامت نیروهای انتظامی گفت: پلیس باید احساس نقش، کرامت و ارزشمندی داشته باشد و در تراز انقلاب اسلامی، جایگاه واقعی خود را بشناسد و به آن افتخار کند.
وی ادامه داد: پلیس باید خود را بزرگ بداند و دنیا را کوچک ببیند؛ چرا که انسان‌های بزرگ، دنیا را کوچک می‌شمارند و انسان‌های کوچک، دنیا را بزرگ می‌بینند.
استاد بازنشسته دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز با اشاره به سیره امیرالمؤمنین(ع) افزود: حضرت علی(ع) دنیا را ناچیز می‌دانستند و از تعلقات دنیوی عبور کرده بودند و همین نگاه، انسان را در مسیر عزت و بزرگی قرار می‌دهد.
وی همچنین با اشاره به مواضع امام خمینی(ره) و رهبر شهید در برابر تهدیدات دشمنان اظهار کرد: امام راحل با اقتدار اعلام می‌کردند که آمریکا هیچ غلطی نمی‌تواند بکند و رهبر شهید نیز در برابر تهدیدها و فضاسازی‌های دشمن هرگز دچار ضعف و تحقیر نمی‌شدند، بلکه با اقتدار در برابر آنان ایستادگی می‌کردند.
حجت الاسلام دکتر نقدی خاطرنشان کرد: ما باید از جایگاه و ارزش‌های خود مراقبت کنیم تا دچار آلودگی و انحراف نشویم و نیروهای نظامی و انتظامی نیز امروز با احساس شخصیت، عزت و هویت، زینت جامعه اسلامی به شمار می‌روند.
نهج‌البلاغه؛ دربردارنده دستورالعمل‌های جامع مدیریتی، اخلاقی و اجتماعی
معاون تربیت و آموزش عقیدتی و سیاسی فرماندهی انتظامی آذربایجان شرقی نیز با تأکید بر ضرورت عمل به نهج‌البلاغه اظهار کرد: رهبر شهید همواره بر اهمیت توجه و عمل به نهج‌البلاغه تأکید داشتند و این مسئله را یکی از کلیدواژه‌های اساسی در مسیر هدایت جامعه اسلامی می‌دانستند.
حجت الاسلام دیبایی افزود: رهبر شهید خود نیز عامل به نهج‌البلاغه بودند و آموزه‌های این کتاب ارزشمند را در عرصه‌های مختلف مدیریتی، اجتماعی و سیاسی به‌کار می‌بستند.
معاون تربیت و آموزش عقیدتی و سیاسی فرماندهی انتظامی آذربایجان شرقی با بیان اینکه نهج‌البلاغه تنها مجموعه‌ای از خطبه‌ها، نامه‌ها و مسائل اداری نیست، تصریح کرد: نهج‌البلاغه دربردارنده دستورالعمل‌های جامع مدیریتی، اخلاقی و اجتماعی است که در سخت‌ترین بحران‌های اجتماعی و امنیتی تاریخ اسلام توسط امیرالمؤمنین علی(ع) بیان شده است.
وی ادامه داد: امیرالمؤمنین(ع) در شرایط بحرانی، خطاب به استانداران، فرمانداران و مسئولان حکومت اسلامی، توصیه‌ها و رهنمودهای مهمی ارائه کرده‌اند و همین موضوع، نهج‌البلاغه را به میراثی ارزشمند و راهگشا برای مدیریت جامعه تبدیل کرده است.
حجت الاسلام دیبایی با اشاره به نامه ۱۵۱ نهج‌البلاغه خاطرنشان کرد: حضرت علی(ع) در این نامه، درباره فتنه و نحوه مواجهه با فتنه‌گران مطالب ارزشمندی بیان فرموده‌اند؛ موضوعی که در دوران حکومت آن حضرت و در جریان فتنه‌هایی همچون جنگ جمل، اهمیت ویژه‌ای داشت.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی نیز همواره تأکید داشتند که نهج‌البلاغه نموداری از «اسلام چندبعدی» است؛ به این معنا که هیچ عرصه‌ای از زندگی فردی و اجتماعی انسان را فروگذار نکرده و در تمامی حوزه‌ها از جمله اخلاق، خانواده، سیاست، اجتماع و مدیریت، راهکار و رهنمود ارائه کرده است.
معاون تربیت و آموزش عقیدتی و سیاسی فرماندهی انتظامی آذربایجان شرقی در ادامه با اشاره به مفهوم مسئولیت در نگاه امیرالمؤمنین(ع) اظهار کرد: حضرت علی(ع) در نامه پنجم خطاب به اشعث بن قیس، کارگزار خود در آذربایجان، تأکید می‌فرمایند که مسئولیت در اسلام امتیاز نیست، بلکه امانت است و این نگاه، مبنای اصلی مدیریت اسلامی به شمار می‌رود.
وی تصریح کرد: در نهج‌البلاغه شاخصه‌های متعددی برای انتخاب مدیران و مسئولان بیان شده که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، انتخاب افراد اصلح است.
حجت الاسلام دیبایی ادامه داد: امیرالمؤمنین(ع) معیارهای تخصصی همچون علم، دانش، تجربه، حسن تدبیر، سعه‌صدر، شایستگی و کفایت را برای مدیران ضروری می‌دانند و در کنار آن، معیارهای ارزشی نظیر تواضع، وفاداری، عدالت، انصاف، گشاده‌رویی، میانه‌روی و امانت‌داری را نیز مورد تأکید قرار می‌دهند.
وی افزود: در مدیریت مکتبی که از مهم‌ترین ویژگی‌های نظام اسلامی است، معیارهایی همچون تقوا، امید، کنترل هوای نفس، توکل به خدا و احساس مسئولیت در قبال جامعه، جایگاه ویژه‌ای دارند.
معاون تربیت و آموزش عقیدتی و سیاسی فرماندهی انتظامی آذربایجان شرقی با اشاره به اهمیت مدیریت بحران در جوامع اظهار کرد: مدیریت زمانی اهمیت واقعی خود را نشان می‌دهد که جامعه با بحران مواجه باشد و در چنین شرایطی، نهج‌البلاغه رهنمودهای کاربردی و ارزشمندی را برای مسئولان ارائه کرده است.
وی خاطرنشان کرد: از جمله اصول مهم مدیریت بحران در نهج‌البلاغه می‌توان به آگاهی‌بخشی و اطلاع‌رسانی به مردم، بردباری، واقع‌نگری، نظارت، حفاظت و اطلاعات، دشمن‌شناسی، قاطعیت، مسئولیت‌پذیری و خداگرایی اشاره کرد.
حجت الاسلام دیبایی با تأکید بر اهمیت دشمن‌شناسی افزود: امیرالمؤمنین(ع) در نامه ۱۵۱ نهج‌البلاغه درباره شناخت فتنه و فتنه‌گران، مطالب بسیار ارزشمندی مطرح کرده‌اند که می‌تواند در شرایط امروز نیز راهگشا باشد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سیره رهبر شهید انقلاب اسلامی در مواجهه با بحران‌ها گفت: یکی از نمونه‌های مهم سیره و روش رهبر شهید، نحوه مدیریت فتنه ۸۸ بود؛ فتنه‌ای که پس از انتخابات و با طرح ادعای تقلب و کشاندن اعتراضات به خیابان‌ها شکل گرفت.
معاون تربیت و آموزش عقیدتی و سیاسی فرماندهی انتظامی آذربایجان شرقی ادامه داد: رهبر شهید در این بحران، تلاش برای پیمودن مسیرهای قانونی، تبیین داخلی بودن اختلافات، جلوگیری از سوءاستفاده دشمنان، تفکیک مردم از آشوبگران، موضع‌گیری قاطع در برابر توطئه‌های دشمن، دعوت از نخبگان و خواص برای موضع‌گیری شفاف و همچنین برخورد قاطع با متخلفان را در دستور کار قرار دادند.
وی در پایان اظهار کرد: رهبر شهید همانند مولای متقیان امیرالمؤمنین علی(ع)، همواره به عدالت توصیه می‌کردند و خود نیز به آن عمل می‌نمودند و در همین مسیر نیز به شهادت رسیدند.
تشریح فعالیت‌های پژوهشی و علمی دفتر تحقیقات کاربردی فرماندهی انتظامی استان
رئیس دفتر تحقیقات کاربردی فرماندهی انتظامی آذربایجان شرقی نیز با اشاره به فعالیت‌های پژوهشی و علمی این دفتر اظهار کرد: دفتر تحقیقات کاربردی انتظامی آذربایجان شرقی در حوزه‌های علم، صنعت، فناوری، پژوهش، علوم انسانی، امنیتی و دفاعی فعالیت‌های متعددی را در دستور کار دارد و در حال حاضر بیش از ۲۰ طرح و پروژه در مرحله تصویب و آماده‌سازی برای اجرا قرار دارد.
سید کاظم همایون با اشاره به اهمیت بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها در حوزه نهج‌البلاغه افزود: در موضوع نهج‌البلاغه به این نتیجه رسیدیم که بهترین و مؤثرترین نتایج را می‌توان از طریق دانشگاه‌ها و ظرفیت علمی اساتید و پژوهشگران به‌دست آورد.
رئیس دفتر تحقیقات کاربردی فرماندهی انتظامی آذربایجان شرقی با اشاره به شرایط اجتماعی و جنگ ترکیبی دشمنان تصریح کرد: در جنگ ۱۲ روزه، هدف اصلی دشمن ایجاد نفاق و شکاف در جامعه بود و ما تلاش کردیم با بهره‌گیری از معارف نهج‌البلاغه، روشنگری و آگاهی‌بخشی لازم را در جامعه ایجاد کنیم.
وی ادامه داد: هدف ما از برگزاری این نشست‌ها صرفاً انجام فعالیت تبلیغاتی نیست، بلکه به‌دنبال استخراج کلیدواژه‌ها، شاخصه‌ها و مؤلفه‌های کاربردی موجود در نهج‌البلاغه هستیم تا بتوانیم ساختار و عملکرد سازمان خود را با اوامر و رهنمودهای امیرالمؤمنین(ع) هماهنگ کنیم.
همایون خاطرنشان کرد: آنچه رهبر شهید درباره «پلیس در تراز انقلاب اسلامی» مطرح کرده‌اند، ریشه در قرآن کریم و نهج‌البلاغه دارد و یقیناً این کلیدواژه‌ها و الگوها در محیط دانشگاهی و در میان اساتید و پژوهشگران قابل استخراج و تبیین است.
وی افزود: از اساتید دانشگاه درخواست داریم هرکدام با توجه به تخصص خود، حتی یک کلیدواژه، جمله یا دستورالعمل کاربردی و عملیاتی ارائه دهند که بتواند پلیس را به سطح «پلیس تراز انقلاب اسلامی» نزدیک‌تر کند، چراکه ما به این ظرفیت علمی و فکری نیازمند هستیم.
رئیس دفتر تحقیقات کاربردی فرماندهی انتظامی آذربایجان شرقی با تأکید بر ضرورت پیوند دانشگاه و عرصه اجرا اظهار کرد: ما به دانشگاه آمده‌ایم تا اندیشه دانشگاه وارد میدان اجرا شود، به‌ویژه در حوزه علوم انسانی که بیشترین تأثیر را بر عملکرد پلیس و نظام اجتماعی دارد.
وی ادامه داد: انتظار داریم اساتید محترم، کلیدواژه‌ها، مؤلفه‌ها و راهکارهای مورد نیاز را در اختیار مجموعه انتظامی قرار دهند و ما نیز متقابلاً نتایج و بازخوردهای اجرایی را به دانشگاه اعلام خواهیم کرد.
همایون با اشاره به آمادگی مجموعه انتظامی برای همکاری‌های پژوهشی افزود: هر یک از اساتید که علاقه‌مند به انجام فعالیت‌های علمی، پژوهشی و تحقیقاتی باشند، در حقیقت در مسیر جهاد علمی گام برمی‌دارند و ما نیز تلاش خواهیم کرد تعامل و همکاری مؤثری با آنان داشته باشیم.
وی با بیان اینکه یکی از مشکلات اساسی کشور، عدم میدان‌دادن کافی به جوانان نخبه و خلاق ایرانی است، تصریح کرد: باید فرصت بیشتری برای بهره‌گیری از توانمندی‌های نخبگان فراهم شود.
رئیس دفتر تحقیقات کاربردی فرماندهی انتظامی آذربایجان شرقی خاطرنشان کرد: در حال حاضر ۱۶ نفر از فارغ‌التحصیلان تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌ها در قالب انجام فعالیت‌های علمی و پژوهشی، به‌جای خدمت سربازی با مجموعه انتظامی همکاری می‌کنند و پس از تأیید و تصویب طرح‌های آنان، از ظرفیت علمی‌شان استفاده می‌شود.
وی افزود: این افراد اکنون در حوزه‌های مختلف از جمله مباحث حقوقی، علوم انسانی، فناوری و هوش مصنوعی به‌صورت فعال مشغول فعالیت هستند.
نظر شما :