می‌توان با رعایت مقتضیات زمان با جوانان گفت‌وگو کرد

کارگاه آموزشی خانواده و مسائل اجتماعی با موضوع «مسئولیت پذیری»، به همت مدیریت امور اجتماعی دانشگاه تبریز و با حضور کارکنان این دانشگاه در تالار شهید باکری برگزار شد.

حوادث اخیر، جنگ تمام عیار ترکیبی

به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، دکتر ابوالفضل اقبالی، پژوهشگر حوزه مطالعات زنان و خانواده با اشاره به اغتشاشات اخیر و ریشه یابی این حوادث، اظهار کرد: اگر حوادث اخیر را از جنبه‌ی سیاسی و امنیتی بررسی کنیم، با یک جنگ تمام عیار ترکیبی مواجه بودیم که متأسفانه دشمنان ما توفیقاتی نیز در بحث مدیریت افکار عمومی بدست آوردند. چراکه این جنگ از قبل برنامه ریزی و کاملا حساب شده بود.

وی ادامه داد: فضای رسانه‌ای در این حوادث به‌گونه‌ای بود که تمامی مخالفان نظام در یک عملیات دقیق رسانه‌ای به‌صورت هم‌افزا و هدفمند وارد گود شدند و برخلاف گذشته که حاضر به گفت‌وگو با یکدیگر نبودند، این بار یک تیم را تشکیل دادند.

اتفاقات اخیر کشور پیامد طبیعی و اجتناب ناپذیر برخی از موضوعات جامعه

دکتر اقبالی با بیان اینکه میزان حضور و اغتشاش در کف خیابان در فتنه‌ی اخیر هم‌سطح فتنه‌های قبل از جمله 1388 و 1398 نبود، خاطرنشان کرد: عملکرد دشمنان در فضای مجازی به‌اندازه‌ای قوی بود که در اثر بالابودن پژواک عملکرد آن‌ها، طوری در میان عموم مردم وانمود شده بود که گویا یک انقلاب جدید با محوریت زنان در پیش خواهد بود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه موضوعات اجتماعی و فرهنگی، سطح دیگری از حوادث اخیر به شمار ‌می‌رود، گفت: حوادث اخیر کشور پیامد طبیعی و اجتناب ناپذیر برخی از موضوعات جامعه‌ی ایرانی است که برای داشتن درک درست ماهیت این حوادث، باید این موضوعات را بخوبی تحلیل کنیم.

پژوهشگر مطالعات جنسیت و خانواده افزود: روند تحولات نسلی در خانواده‌های ایرانی یکی از موضوعاتی است که در دهه‌های اخیر دچار تغییرات زیادی شده بطوریکه نرخ باروری زنان ایرانی در گذشته 6 بود و مناسبات خاصی در خانواده‌ها وجود داشت به‌طوریکه عرف رایج در آن دوران پدرسالاری بود و فرزندان جایگاه خاصی در تصمیم‌گیری‌ها نداشتند.

تبدیل پدرسالاری به فرزند سالاری

وی با اشاره تغییرات روند فوق در طول سال‌های اخیر، یادآور شد: تغییرات به نحوی بود که نرخ باروری از 6 به 2.1 کاهش یافت و ما در دهه‌ی 1380 شاهد خانواده‌های تک یا حداکثر دو فرزندی بودیم. بنابراین نسل جدید در خانواده‌هایی کم جمعیت رشد کرده و علاوه بر کاهش نرخ باروری، تغییرات زیادی در مناسبات خانوادگی از جمله تبدیل پدرسالاری به فرزند سالاری شکل گرفت و رفتار والدین براساس خواسته‌های فرزندان انجام شد.

میزان روحیه مسئولیت پذیری دهه هشتادی ها

دکتر اقبالی، پایین بودن میزان روحیه‌ی مسئولیت‌پذیری را ویژگی عمده‌ی دهه‌ی هشتادی‌ها برشمرد و افزود: بر خلاف نسل‌های قبلی که سختی‌های زیادی کشیده بود، همه‌ی امکانات و تجهیزات لازم برای نسل فعلی حاضر و آمده بود و هرآنچه که از والدین می‌خواستند، برایشان فراهم می‌شد و این آمادگی امکانات و عدم سختی و رنج، موجب ایجاد نوعی روحیه‌ی بی مسئولیتی در دهه‌ی هشتادی‌ها شده است.

وی اضافه کرد: بزرگترین مشکلی که نسل فعلی با آن روبرو می‌شوند، فاصله گرفتن از خانه و ورود به اجتماع است. چراکه آن‌ها با جامعه‌ای پرمشقت مواجه می‌شوند که علاوه بر محدودیت‌ها و قید وبندها، بر تمامی تمایلات شخصی این نسل که در محیط خانه همیشه در دسترس شان بوده، غلبه کرده است.

دید و بازید با آشنایان در فضای مجازی

پژوهشگر مطالعات جنسیت و خانواده در بخش دیگری از سخنان خود رشد روزافزون تکنولوژی و گسترش فضای مجازی در سال‌های اخیر را یکی دیگر از عوامل تغییر رویکرد رفتاری نسل فعلی برشمرد و تاکید کرد: متن زندگی در دهه‌های قبل، فضای حقیقی بود و هیچ خبری از شبکه‌های اجتماعی، ایترنت پرسرعت و... نبود. اما نسل فعلی در دورانی رشد یافت و تربیت شد که خود را در احاطه‌ی شبکه های اجتماعی و سایر تکنولوژی‌های پیشرفته دید و درواقع زندگی در فضای مجازی بر زندگی در فضای حقیقی غلبه کرد.حتی نسل فعلی برخلاف نسل دهه‌ی 1360، دید و بازید با آشنایان را نیز به فضای مجازی خلاصه کرده و یا اصلا تمایلی به حضور در جمع آشنایان ندارد درحالیکه در گذشته حداقل دو روز از هفته به دید و بازدید آشنایان اختصاص می‌یافت.

نسل فعلی اداراکات خود را از شبکه‌های مجازی دریافت می‌کند

دکتر اقبالی یادآور شد: نسل فعلی به‌عنوان محور اصلی اتفاقات اخیر، ادراکات خود از جهان را به واسطه‌ی فضای مجازی، رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی دریافت می‌کند و مفاهیمی چون هنجار، قانون، امید به آینده، امید به زندگی و موضوعات اجتماعی اعم از حجاب، حیا، حریم و ... را از طریق فضای مجازی دریافت می‌کند و متأسفانه همان‌طوری‌که شاهد هستیم، رسانه‌های خارجی و شبکه‌های اجتماعی نیز غالباً روایت‌ها را به‌صورت منفی و از طریق افرادی چون مسیح علی‌نژاد بیان می‌کنند.

وی با انتقاد از عملکرد مسئولین در ادراک سازی نسل فعلی گفت: با توجه به اینکه عملکرد دشمن در ادراک‌سازی جوانان حساب‌شده است، خانواده‌ها نمی‌توانند با این طرز تفکر فرزندان خود برخوردی کنند و به‌طور طبیعی جوانانی که از یک فضا با محوریت فرزندسالاری به فضای جامعه منتقل شده و با انبوهی از مسائل، سوالات و ادراک وارونه مواجه هستند، مواضعی تقابلی خواهند داشت.

نارضایتی اقتصادی و تولید و انباشت خشم در بین مردم

پژوهشگر مطالعات زنان و خانواده با اشاره به بحران‌ اقتصادی کشور در سال‌های اخیر اظهار کرد: ما در دهه‌های اخیر با بحران‌های اقتصادی خانه براندازی مواجه بودیم و همه‌ی مردم شاهد کوچک‌تر شدن سفره‌ی خود هستند. این نارضایتی اقتصادی موجب تولید و انباشت خشم در بین مردم به‌ویژه پدران خانواده شده‌است. به‌طوری‌که حقوق مردم به موازات تورم رشد نکرده و پدران در هنگام خرید به‌دلیل کمبود درآمد، احساس تحقیر می‌کند و این احساس تحقیر موجب ایجاد نارضایتی و عصبی شدن آن‌ها می‌شود.

وی همچنین گفت: علاوه‌بر پایین بودن قدرت خرید و افزایش هزینه‌ها، وجود تبعیض در فضای حکمرانی و تعارض موجود نیز باعث ایجاد خشم اجتماعی و به یک آتش زیر خاکستر تبدیل شده‌ که منتظر فوران شدن است. لذا خشونت در حوادث اخیر بسیار عمیق‌تر از حوادث قبل بود.

ما نمی‌توانیم با نسل جدید گفت‌وگو کنیم!

دکتر اقبالی با تأکید بر اینکه انقلاب اسلامی با ظهور خود منافع عده‌ی زیادی را در کشور محدود کرد، گفت: متأسفانه علی‌رغم همه‌ی موفقیت‌ها و دستاوردها، برخی از عملکرد حکمرانی ما، پیامدهای اخیر را به‌دنبال داشته و مسائل و مشکلات فعلی محصول سیاست‌ها و عملکرد نادرست برخی از مسئولین در سال‌های اخیر است. لذا این اتفاقات علاوه‌بر لایه‌های امنیتی، ریشه‌های اقتصادی و اجتماعی نیز دارد.

وی ادامه داد: مشکلات و مسائل مذکور افراد و انسان‌های جدیدی را رقم زده است که والدین امکان و توانایی صحبت کردن با آن‌ها را ندارند حتی در اغتشاشات اخیر نیز شاهد بودیم که ما نمی‌توانیم با نسل جدید گفت‌وگو کنیم و مسائلی که برای ما آرمان و ارزش بودند، برای این نسل هیچ اهمیتی ندارد. ما در شرایطی می‌توانیم با این نفس گفت‌وگو کنیم که بتوانیم در جنگ روایت‌ها، روایت خود را به‌خوبی تبیین کنیم و برخلاف اعتقاد عده‌ای که می‌گویند نسل فعلی گوش شنوایی ندارد، ما می‌توانیم با منطق صحبت کرده و بسیاری از موضوعات را به این اصل بیان کنیم.

پژوهشگر مطالعات جنسیت و خانواده تأکید کرد: ما چاره‌ای نداریم جز اینکه این روندها را اصلاح کنیم. گفت‌وگو و تبیین از فضای خانواده آغاز شده و نیاز نیست سخنرانی‌های آن‌چنانی انجام دهیم بلکه هر کدام از ما با رسانه‌ای که در اختیار داریم، می‌توانیم به تبیین بپردازیم.

ضرورت کسب مهارت به کمک متخصصین

دکتر اقبالی در خاتمه در خصوص راهکارهای اصلاح روند کنونی گفت: بخش زیادی از راهکارها معطوف به مسئولان است اما خانواده‌ها نیز مسئولیت‌هایی برعهده دارند. ما باید ذهنیت مان را نسبت‌به مبنا و معیار خوشبختی اصلاح کنیم. نیاز نیست حتماً مطابق مد روز پیش برویم چراکه نگرش و تفکر در هر فرد متفاوت است. امروز متأسفانه بدلیل آشنا نبودن با مهارت‌های ابراز محبت و مهارت‌های زندگی بسیاری از روابط زن و شوهر دارای اختلافات جدی شده‌است اما باید بپذیریم که مهارت لازم را نداریم و برای جبران این کمبود باید به فکر کسب مهارت از سوی متخصصین باشیم.

براساس این گزارش در ادامه‌ی این کارگاه، کارکنان دانشگاه تبریز به ارائه‌ی نقطه نظرات خود پیرامون مسائل مطرح‌شده و همچنین مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه پرداختند.