برگزاری کارگاه «قاطع اما محترمانه؛ تمرین مهارت نه گفتن» در دانشگاه تبریز

کارگاه آموزشی «قاطع اما محترمانه؛ تمرین مهارت نه گفتن» با هدف تقویت مهارت جرئت‌مندی، توانایی برقراری ارتباط مؤثر و حفظ مرزهای فردی، به همت مرکز مشاوره و سبک زندگی دانشگاه تبریز و با همکاری کانون همیاران سلامت روان و کانون دخترانه ریحانه برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، در این کارگاه، دکتر فاطمه نعمتی، رئیس مرکز مشاوره و سبک زندگی و عضو هیئت علمی دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه تبریز، با تأکید بر اهمیت مهارت «نه گفتن» در روابط بین‌فردی، اظهار کرد: بسیاری از افراد در موقعیت‌هایی که تمایلی به پذیرش یک درخواست ندارند، به دلیل ترس از ناراحت کردن دیگران، طرد شدن، قضاوت شدن یا احساس گناه، قادر به بیان مخالفت خود نیستند و در نتیجه، خواسته‌ها و نیازهای خود را نادیده می‌گیرند.
وی با اشاره به اینکه «نه گفتن» به معنای بی‌احترامی یا قطع ارتباط با دیگران نیست، توضیح داد: فرد می‌تواند ضمن حفظ احترام طرف مقابل، موضع و خواسته خود را به شکل روشن و قاطعانه بیان کند. در واقع، قاطعیت به معنای دفاع محترمانه از حقوق و مرزهای فردی است و با پرخاشگری تفاوت دارد.
دکتر نعمتی در ادامه، سه سبک اصلی ارتباطی شامل منفعلانه، پرخاشگرانه و قاطعانه را تشریح کرد و به تفاوت‌های میان این سبک‌ها پرداخت. وی توضیح داد که در سبک منفعلانه، فرد معمولاً خواسته‌ها و احساسات خود را نادیده می‌گیرد و برای جلب رضایت دیگران از بیان مخالفت خودداری می‌کند؛ در حالی که در سبک پرخاشگرانه، فرد خواسته خود را با نادیده گرفتن حقوق و احساسات دیگران مطرح می‌کند. به گفته وی، سبک قاطعانه، حد میانه این دو رویکرد است؛ به این معنا که فرد ضمن توجه به حقوق خود، برای حقوق و احساسات طرف مقابل نیز احترام قائل می‌شود.
رئیس مرکز مشاوره و سبک زندگی دانشگاه تبریز همچنین ترس از طرد شدن و قضاوت دیگران، رودربایستی، نیاز به تأیید دیگران، احساس گناه و نگرانی از ایجاد ناراحتی برای دیگران را از جمله موانع مهم در مسیر «نه گفتن» دانست و تأکید کرد که استمرار این وضعیت می‌تواند بر عزت‌نفس، سلامت روان و کیفیت روابط فرد تأثیر منفی بگذارد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، چند تکنیک کاربردی برای تمرین مهارت نه گفتن را معرفی کرد و گفت: یکی از روش‌های مؤثر، استفاده از «نه کوتاه و روشن» است؛ به این معنا که فرد بدون ارائه توضیحات طولانی، پاسخ خود را به شکل محترمانه و شفاف بیان کند. همچنین مکث پیش از پاسخ می‌تواند به فرد فرصت دهد تا بدون واکنش عجولانه، درباره پذیرش یا رد یک درخواست تصمیم بگیرد.
دکتر نعمتی همچنین تکنیک «نه به‌علاوه دلیل کوتاه»، ارائه «پیشنهاد جایگزین» و استفاده از روش «صفحه شکسته» را از دیگر شیوه‌های کاربردی در موقعیت‌هایی عنوان کرد که فرد با اصرار دیگران مواجه می‌شود. در روش صفحه شکسته، فرد بدون ورود به بحث و ارائه دلایل متعدد، موضع خود را با آرامش و به شکل ثابت تکرار می‌کند.
در ادامه این کارگاه، به موضوع نفوذ اجتماعی و شیوه‌هایی که ممکن است افراد را به پذیرش خواسته‌های دیگران سوق دهد نیز پرداخته شد. دکتر نعمتی با اشاره به برخی از این روش‌ها، از تکنیک‌هایی مانند «دانه‌پاشیدن»، «ضرب‌الاجل»، «بازارگرمی» و ارائه پیشنهادهای متعدد سخن گفت و بر ضرورت شناخت این شیوه‌ها برای تصمیم‌گیری آگاهانه تأکید کرد.
وی خاطرنشان کرد: شناخت تکنیک‌های نفوذ اجتماعی به افراد کمک می‌کند تا در مواجهه با درخواست‌ها و پیشنهادهای مختلف، تحت تأثیر فشار روانی یا اجتماعی قرار نگیرند و پیش از پاسخ، فرصت کافی برای فکر کردن و تصمیم‌گیری داشته باشند.
در بخش پایانی کارگاه نیز با طرح نمونه‌هایی از موقعیت‌های روزمره و محیط دانشگاه، شیوه به‌کارگیری مهارت‌های قاطعانه در موقعیت‌های مختلف مورد تمرین و بررسی قرار گرفت و شرکت‌کنندگان با راهکارهای عملی برای حفظ مرزهای شخصی، بیان خواسته‌ها و رد محترمانه درخواست‌های نامناسب آشنا شدند.

این کارگاه در قالب سلسله‌برنامه‌های آموزشی مرکز مشاوره و سبک زندگی دانشگاه تبریز و با تمرکز بر ارتقای مهارت‌های ارتباطی و مهارت‌های مورد نیاز دانشجویان در زندگی فردی، اجتماعی و دانشگاهی برگزار شد.