آئین بزرگداشت شهریار و روز شعر و ادب در دانشگاه تبریز

آئین بزرگداشت استاد شهریار و روز ملی شعر و ادب فارسی با محوریت بررسی ابعاد ادبی، اجتماعی و فرهنگی شخصیت و آثار این شاعر نامدار، در دانشگاه تبریز برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، دکتر ابراهیم اقبالی؛ عضو هیأت علمی دانشگاه تبریز، با اشاره به جایگاه ویژه شهریار در ادبیات معاصر ایران، اظهار کرد: شهریار شاعری چندوجهی بود که در قالب‌های مختلف شعر فارسی و ترکی آثاری ماندگار از خود برجای گذاشت و برای شناخت جایگاه واقعی او، نباید تنها به چند غزل مشهورش بسنده کرد.

وی با اشاره به نخستین دیدار خود با استاد شهریار در سال ۱۳۶۱، زمانی که ۱۹ سال داشت، گفت: برای نخستین بار به همراه پدرم که خود شاعر بود، به دیدار شهریار رفتم و پیش از این دیدار، شعری برای استاد آماده کرده بودم. شهریار در آن دیدار با بزرگواری مرا تشویق کرد و گفت هر زمان که بخواهم می‌توانم به خانه او بروم و درِ خانه‌اش به روی من باز است.

دکتر اقبالی با بیان اینکه این برخورد برای یک نوجوان بسیار تأثیرگذار بود، افزود: شهریار در برابر اهل قدرت بسیار محکم و قاطع بود، اما در مواجهه با نوجوانان و جوانان رفتاری سرشار از مهربانی داشت و دستگیری از نسل جوان را وظیفه خود می‌دانست. استقلال شخصیت و فکری شهریار در نوع برخورد او با صاحبان قدرت و در عین حال حمایت و تشویق جوانان و استعدادهای تازه‌نفس به‌خوبی دیده می‌شد.

عضو هیأت علمی دانشگاه تبریز با اشاره به تنوع آثار شهریار اظهار کرد: از منظر سبک‌شناسی، دیوان شهریار مجموعه‌ای بسیار متنوع است و او تقریباً در همه قالب‌های شناخته‌شده شعر فارسی آثاری دارد؛ هرچند بیشتر با غزل‌هایش شناخته می‌شود.

وی، موسیقی شعر را یکی از ویژگی‌های برجسته غزل‌های شهریار دانست و گفت: تسلط شهریار بر موسیقی ایرانی، دستگاه‌ها و ردیف‌های موسیقی در ساختار شعر او نیز انعکاس یافته و به غزل‌هایش ویژگی موسیقایی خاصی بخشیده است. در کنار موسیقی، عاطفه نیز جایگاه مهمی در شعر او دارد و با شدت و قدرت زیادی به مخاطب منتقل می‌شود.

دکتر اقبالی همچنین با اشاره به شعرهای ترکی شهریار، این آثار را بخش مهمی از میراث ادبی او دانست و افزود: بسیاری از سروده‌های ترکی شهریار جایگاه ویژه‌ای در ادبیات معاصر آذربایجان پیدا کرده‌اند.

وی با تأکید بر وجهه اجتماعی و سیاسی شعر شهریار تصریح کرد: شهریار شاعری سیاسی بود، اما سیاست‌زده نبود. او برای هر موضوع پیش‌پاافتاده سیاسی شعر نمی‌گفت، اما در بزنگاه‌هایی که مسائل مهم اجتماعی و فرهنگی مطرح بود، موضع خود را با صراحت بیان می‌کرد.

دکتر اقبالی ادامه داد: در دیوان شهریار لایه‌های مختلفی از اندیشه، عاطفه، اجتماع، سیاست و تجربه‌های انسانی دیده می‌شود و برای شناخت این شاعر باید مجموعه آثار او و زندگی فکری و اجتماعی‌اش را به‌صورت همه‌جانبه مورد مطالعه قرار داد.

وی همچنین با اشاره به مجموعه «مکتب» در دیوان شهریار گفت: این بخش از آثار شهریار از منظر ارتباط با مکتب رمانتیسم قابل بررسی است و می‌توان درباره نقش شهریار در تئوریزه شدن نگاه رمانتیک در شعر ایران تأمل کرد.

عضو هیأت علمی دانشگاه تبریز در پایان با اشاره به آخرین خاطره خود از شهریار، به روز خاکسپاری این شاعر در مقبره‌الشعرا اشاره کرد و گفت: فاصله میان نخستین دیدار با شهریار تا آخرین دیدار در مقبره‌الشعرا، برای من بخشی از یک دوره مهم زندگی بود؛ دوره‌ای که شهریار را نه فقط به عنوان شاعری بزرگ، بلکه به عنوان انسانی با شخصیت، عاطفه و ارتباط ویژه با نسل جوان شناختم.

شهریار و بازنمایی تجربه زیسته آذربایجانی

معاون پژوهشی دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز نیز در این برنامه با اشاره به جایگاه شهریار از منظر فلسفی و پدیدارشناسانه اظهار کرد: اگر شعرهای شهریار از منظر پدیدارشناسی بررسی شود، بخش مهمی از آثار او توصیف تجربه زیسته یک آذربایجانی است؛ تجربه‌ای که بخشی از آن امروز دیگر به همان شکل گذشته وجود ندارد.

دکتر محمد اصغری افزود: شهریار به‌ویژه در «حیدربابایه سلام»، زیست و فرهنگ آذربایجانی گذشته را به تصویر کشیده و آن را به نسل‌های امروز منتقل کرده است. جذابیت این آثار تنها به بازنمایی یک زندگی گذشته محدود نمی‌شود، بلکه شاعر توانسته حس نوستالژی و تعلق به هویت و فرهنگ گذشته را به‌گونه‌ای بیان کند که مخاطب امروز نیز با آن ارتباط برقرار کند.

وی با بیان اینکه بسیاری از عناصر زندگی توصیف‌شده در آثار شهریار امروز دیگر وجود ندارند و به خاطرات قومی تبدیل شده‌اند، گفت: شهریار این خاطرات را با زبان شعر حفظ کرده و به نسل‌های بعد انتقال داده است.

معاون پژوهشی دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز با تأکید بر اینکه پاسداشت شهریار را می‌توان پاسداشت فرهنگ و هویت دانست، اظهار کرد: شهریار تنها شاعر نیست و در آثار او جنبه‌های سیاسی، اجتماعی، اخلاقی، دینی و زیبایی‌شناختی نیز دیده می‌شود. پیام مهم شهریار برای نسل جوان، تداوم و حفظ فرهنگ، زبان و ادبیات است و جوانان می‌توانند با رجوع دوباره به آثار او با ریشه‌های فرهنگی و تجربه زیسته نسل‌های پیشین ارتباط برقرار کنند.