سخنرانی سه تن از استادان دانشگاه تبریز به مناسبت ایام شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها

نشست تخصصی ویژه ایام شهادت ام ابیها؛ حضرت صدیقه طاهره، فاطمه زهرا سلام الله علیها با حضور سه تن از محققان و استادان دانشگاه تبریز؛ دکتر ساجده محمدی عارف، دکتر فاطمه کاظمیه و دکتر سمیه عاقل نهند در بنیاد ایرانشناسی استان آذربایجان شرقی برگزار شد.

تجلی قرآن در سیره حضرت زهرا (س)
به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، دکتر ساجده محمدی عارف در سخنانی با محوریت «تجلی در سیره اخلاقی و عبادی حضرت زهرا (س)» اظهار داشت: مفهوم تجلی در عرفان، نمود ظهور حق در عالم هستی است و حضرت زهرا (س) تجلی تام الهی در مقام عمل و اخلاق به شمار می‌آید. سیره آن بانوی بزرگوار، مظهر کامل آیات قرآن کریم است و در تمام ابعاد زندگی ایشان، آثار عصمت، تقوا و بندگی خداوند جلوه‌گر است.
عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز افزود: نخستین پایه در مسیر انسان‌سازی از نگاه حضرت زهرا (س)، معرفت‌الله است. عبادت خالصانه و شب‌زنده‌داری‌های ایشان نشان‌دهنده‌ی شناخت عمیق نسبت به خداوند است؛ چنان‌که قرآن کریم در وصف بندگان خاص الهی می‌فرماید: «وَالَّذِینَ یَبِیتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّدًا وَقِیَامًا.»
وی با تأکید بر جایگاه صدق و ولایت‌پذیری در شخصیت حضرت زهرا (س) گفت: آن حضرت در گفتار و کردار، تجسم راست‌گویی و وفاداری بود و به همین سبب، لقب «صدیقه» یافت. قیام ایشان در دفاع از ولایت امیرالمؤمنین (ع) نمونه‌ای درخشان از صدق ایمان و ایستادگی در مسیر حق است.
در پایان، دکتر محمدی عارف با اشاره به مدیریت منزل و تربیت فرزندان در سیره فاطمی تصریح کرد: حضرت زهرا (س) با خلق نیکو، خانه را کانون آرامش و عبادت ساخت و با عمل به آیه‌ شریفه «قُوا أَنْفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا»، الگویی جاودانه برای زنان مؤمن و خانواده‌های مسلمان ارائه داد. وی افزود: سیره‌ فاطمی، تجلی عینی قرآن در زندگی است و همان‌گونه که پیامبر (ص) فرمودند، قرآن و اهل‌بیت از یکدیگر جداشدنی نیستند.

نقش حضرت فاطمه (س) در شکل‌گیری هویت زن مسلمان
دکتر کاظمیه عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز در ادامه این نشست با درود به روح مطهر شهدا و تسلیت ایام شهادت حضرت زهرا (س)، این ایام را روزهای اندوه اهل دل و یاد مظلومیت بانویی دانست که گل سرسبد خلقت و چراغ هدایت انسان‌هاست. 
وی با اشاره به شهدای اقتدار افزود: این شهدا و مادران صبورشان، که حضرت فاطمه (س) را الگوی خویش قرار داده‌اند، با ایمان، صبر و استقامت خود، عزت و پیروزی را برای جامعه اسلامی به ارمغان آورده‌اند.
دکتر کاظمیه با تأکید بر جایگاه بی‌بدیل حضرت فاطمه (س) در شکل‌گیری هویت زن مسلمان گفت: نقش آن حضرت مجموعه‌ای از فضایل و مسئولیت‌هاست که از بستر تاریخی اسلام برخاسته و امروز می‌تواند الگویی الهام‌بخش برای بازتعریف هویت زن مسلمان در دنیای معاصر باشد. فاطمه زهرا (س) در عین حال که دختر پیامبر (ص) و همسر امیرالمؤمنین (ع) است، نقش‌های خانوادگی، اجتماعی و دینی را به‌صورت هماهنگ در شخصیت خود متجلی ساخته است.
وی سه محور اصلی هویتی برگرفته از سیره حضرت فاطمه (س) را چنین برشمرد: "معنویت و تقوا" ایشان نماد مراقبت معنوی و التزام دینی است و بر رابطه مستقیم زن با خدا و ارزش‌های اخلاقی تأکید دارد. "مادری و خانواده" فاطمه (س) در نقش همسر و مادر، الگویی از محبت، کرامت و مسئولیت‌پذیری ارائه کرده که هویت زن مسلمان را با عشق و تعهد در خانه و اجتماع پیوند می‌زند." مقاومت و مطالبه‌گری اجتماعی" حضور آگاهانه و اعتراض عالمانه‌ی آن حضرت در دفاع از حق، نشانه‌ای از امکان و مشروعیت نقش‌آفرینی سیاسی و اجتماعی زنان در جامعه اسلامی است.
در پایان، دکتر کاظمیه با تأکید بر نقش نهاد خانواده، آموزش و رسانه در انتقال الگوهای فاطمی اظهار داشتند: پیوند میان سنت و انتخابگری فردی و تقویت گفت‌وگوی میان‌نسلی می‌تواند مسیر تعامل آموزه‌های فاطمی با نیازهای امروز زنان را هموار سازد و از چالش‌های هویتی در جوامع اسلامی بکاهد.

بررسی مواضع سیاسی حضرت زهرا (س) در بحران‌های پس از رحلت پیامبر (ص)
در ادامه دکتر سمیه عاقل نهند؛ استاد دانشگاه و مدرس حوزه علمیه تبریز در سخنانی با موضوع «مواضع سیاسی حضرت زهرا (س) در بحران‌های زمانه» اظهار داشت: پس از رحلت پیامبر اکرم (ص)، فضای مدینه دچار آشفتگی و بحران شد و جامعه نوپای اسلامی در معرض انحراف و فتنه‌های خطرناک قرار گرفت. در چنین شرایطی، بار سنگین دفاع از حقیقت و صیانت از اسلام ناب بر دوش امیرالمؤمنین (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س) قرار گرفت؛ چنان‌که امام علی (ع) با صبر و سکوت حکیمانه و حضرت زهرا (س) با اعتراض آگاهانه و شهادت مظلومانه، روزهای تلخ و پرآشوب پس از رحلت پیامبر (ص) را مدیریت کردند.
عاقل نهند با اشاره به هدف پژوهش خود گفت: این تحقیق با رویکرد تحلیلی-توصیفی و روش کتابخانه‌ای، به بررسی نقش سیاسی و مواضع اجتماعی حضرت زهرا (س) پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) پرداخته است. 
وی تأکید کرد: آن حضرت نه‌تنها یک بانوی عبادت‌پیشه، بلکه کنشگری آگاه و فعال در صحنه سیاست اسلامی بود.
وی در تبیین نتایج پژوهش افزود: حضرت زهرا (س) در دو عرصه‌ی گفتاری و رفتاری با مواضعی روشنگرانه، نقش محوری در تبیین حقایق و دفاع از امامت ایفا کرد. خطبه‌های سیاسی و اعتقادی ایشان، از جمله خطبه فدکیه، نمونه‌ای از جهاد تبیین و روشنگری در برابر تحریف حقایق بود. در بُعد رفتاری نیز، اقداماتی چون اعراض سیاسی، اعتراض مردمی، تشییع شبانه و پنهان‌ماندن مزار شریف ایشان نمادی از اعتراض دائمی به انحراف از مسیر ولایت تلقی می‌شود.
در پایان، عاقل نهند خاطرنشان کرد: سیره سیاسی حضرت زهرا (س) نشان می‌دهد که آن بانوی بزرگ، نه‌تنها الگوی عفاف و عبادت، بلکه پیشگام در بصیرت‌افزایی و دفاع آگاهانه از حق بود و با مواضع حکیمانه‌ خود، بنیان بصیرت سیاسی و ولایی را در جامعه اسلامی پایه‌گذاری کرد. 
گفتنی است در آغاز این نشست علمی، دکتر طاهری خسروشاهی؛ رئیس بنیاد ایرانشناسی استان آذربایجان شرقی، طی سخنانی، با ارائه گزارشی از برنامه های بنیاد و گرامیداشت ایام فاطمیه و شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها، به تبیین جایگاه حضرت فاطمه در متون دینی و روایی و ادبی پرداخت.