زندگی سراسر حل مسئله است

به مناسبت هفته پژوهش سخنرانی‌های علمی در دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز برگزار شد.

به مناسبت هفته سه مورد سخنرانی علمی (چیستی پژوهش، آشنایی با نرم افزارهای آماری کمی و کیفی در علوم رفتاری و ارزیابی علم و فناوری در حوزه‌های علوم انسانی و اجتماعی) در دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز برگزار شد.

چیستی پژوهش/ زندگی سراسر حل مسئله است

به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، سخنرانی علمی با عنوان «چیستی پژوهش» با ارائه دکتر عباس بخشی پور برگزار شد.

وی در این سخنرانی علمی به چیستی علم، انواع روشهای شناخت، فلسفه علم و نگاهی به نظریات و آثار کارل ریموند پوپر اتریشی فیلسوف علم در خصوص چیستی علم و روش های پژوهش پرداخت.

استاد دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز در ادامه ضمن استناد به نظریه پوپر در مورد اینکه "زندگی سراسر حل مسئله است" به بیان مراحل روش فرضیه‌ای استناجی پرداخت و گفت: جریان علم جریان سنجش و ارزیابی انتقادی است که نقطه پایان ندارد.

وی در بخش دیگر سخنان خود با اشاره به تعریف نظریه، انواع گزاره‌ها، ارتباط بین گزاره‌ها، تبیین و تفسیر از راه قیاس پرداخت و یادآور شد: بخش مهم پژوهش داشتن نظریه است و برای تحقق این امر دانشجویان مخصوصاً  دانشجویان رشته‌های حوزه روانشناسی بایستی به مطالعه بیشتر کتابها و مقالات این حوزه بپردازند.

ارائه چند نمونه تبیین مقالات براساس مطالب فوق و همچنین نظریات امیل دورکهایم جامعه شناس فرانسوی و دیوید اچ بارلو روانشناس آمریکایی در خصوص تئوری‌های روانشناسی از دیگر مطالب این سخنرانی علمی بود.

 لزوم استفاده پژوهشگر از مدل برای کسب معرفت در مسئله

سخنرانی علمی دیگری نیز با محوریت «آشنایی با نرم افزارهای آماری کمی و کیفی در علوم رفتاری» توسط دکتر شهرام واحدی برگزار شد.

استاد دانشکده علوم تریبتی و روانشناسی هدف از انتخاب این موضوع سخنرانی را آشنایی با نرم افزارهایی که در حوزه علوم رفتاری قابلیت کاربرد دارند عنوان کرد و گفت: پژوهشگر برای اینکه بتواند از واقعیت خاصی معرفت کسب نماید لازم است از مدل استفاده نماید و در علوم رفتاری این مدلها در فالب نرم افزار به‌صورت کمی و کیفی قابل بررسی می‌باشند.

دکتر واحدی سیر پژوهش در علوم رفتاری را همانند سایر علوم انسانی متشکل ازمراحل فلسفه، پارادایم، تئوری، مدل و واقعیت توصیف نمود و افزود: هستی شناسی، معرفت شناسی، روش شناسی، ماهیت انسان و جامعه که به‌عنوان مراحل تکوین علم هستند و در مرحله روش شناسی نظریات اثبات گرایانه یا کمّی و نظریات تفسیر گرایانه یا کیفی قراردارند و در علوم رفتاری نیز نرم افزارها به دوبخش نرم افزارهای کمّی و کیفی قرار دارند.

استاد دانشکده علوم تریبتی و روانشناسی MPLUS,LISREL,SPSSAMON,EQS,SMART-PLS,R را از معروفترین نرم افزارهای کمّی قابل استفاده در علوم رفتاری و MAXQAD,ATLASTI,NVIVE,PSYCHOPY از نرم افزارهای کیفی حوزه علوم رفتاری برشمرد و به صورت اجمالی به معرفی مزایا، کاربردها، معایب و نحوه کار با هریک از نرم افزارها پرداخت.

ارزیابی علم و فناوری در حوزه‌های علوم انسانی و اجتماعی

سخنرانی علمی دیگری هم با عنوان ارزیابی علم و فناوری در حوزه‌های علوم انسانی و اجتماعی با ارائه دکتر رسول زوارقی عضو هیئت علمی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی برگزار که وی ضمن ارائه تعریف، اهداف و فرآیندهای شبکه اروپایی ارزیابی در حوزه‌های علوم انسانی و اجتماعی، گفت: این پایگاه ها برای درک ماهیت پژوهش، بررسی چهارچوب مفهومی، اثرگذاری اجتماعی و ارائه راهکارهایی در جهت افزایش نمایانی این حوزه فعالیت می‌نمایند.

عضو گروه علم اطلاعات و کتابداری در ادامه با تشریح مسائل نظری در ارزیابی تحقیق در  Social Sciences and the Humanities (SSH) به بیان نظریات موافقان و مخالفان امکان کیفی نمودن مسائل حوزه علوم انسانی جهت ارزیابی و همچنین امکان تلخیص این قضاوت کیفی در قالب سنجه‌های کمی نظرات مختلف در خصوص معرفت شناسی در قرن بیستم را پرداخت و افزود: در حوزه علوم انسانی و اجتماعی به دلیل تبعیت از ساختارهای اثبات گرایانه و تنوع وجود دارد چنانچه علوم سیاسی (تا حدی)، اقتصاد، روانشناسی (تا حدی) جزء اثبات گرایانه و نقد ادبی، مطالعات زبان انگلیسی، انسان شناسی (تا حدی) درگروه پساساختارگرایی و همچنین رشته تاریخ پساساختارگرایانه را به شدت رد می‌نماید و براساس این گروه بندی نحوه ارزیابی متفاوت است.

نقش مهم کتاب، زبان، نقش خلاق استنادها در خصوص آوازه  برون داده‌های  مکتوب حوزه  علوم انسانی، ارتباط بین حجم و کیفیت نشریات، ارتباطات علمی قبل از انتشار(قدردانی و کیف قهوه‌ای انگلوساکسونها)، رابطه بین شهرت علمی و نمایانی اجتماعی (Social Visibility)، ظرفیت‌های بهره گیری از شاخص‌های جدید در SSH Google Scholar، ارائه  مدل ارزیابی اثربخشی پژوهش‌های علوم انسانی در ایران  از جمله دیگر موارد ذکر شده  در این  نشست  علمی بود.

دکتر زوارقی در پایان بر ضرورت تغییر نگاه‌ها در خصوص ارزیابی پژوهش در رشته‌های علوم انسانی و اجتماعی به همراه تدوین شاخص‌هایی برای سنجش دستاوردهای فرهنگی، اجتماعی، سیاستی و ... اساتید رشته‌های علوم انسانی و اجتماعی تأکید کرد و افزود: ضروری است  ضمن تدوین آیین نامه و بخش نامه‌هایی در جهت اجرایی سازی فرایند تفکیک ارزیابی بین رشته‌های علمی به همراه تفکیک ساختارها و فرایندهای ارزیابی رشته‌های علوم انسانی با سایر رشته‌ها به واقعیت‌های رشته‌های دانشگاهی و ظرفیت‌های آنها برای اثربخشی دانشگاهی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، رسانه‌ای و سیاستی توجه شود.