کنفرانس بینالمللی «فلسفه زندگی» با حضور اندیشمندان پنج قاره جهان در دانشگاه تبریز
کنفرانس بینالمللی «فلسفه زندگی» با حضور استادان، فیلسوفان و پژوهشگران ایرانی و خارجی، همزمان با روز جهانی فلسفه، در دانشگاه تبریز آغاز به کار کرد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، این کنفرانس به همت دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز و با همکاری دانشگاه پونتیفیکای آنتونیانوم ایتالیا، از امروز به مدت دو روز بهصورت حضوری و مجازی برگزار میشود.
بر اساس اعلام دبیرخانه کنفرانس، بیش از ۲۵۰ چکیده مقاله و پژوهش از ایران و کشورهای مختلف جهان به دبیرخانه ارسال شده است. همچنین ۴۸ شرکتکننده خارجی در این رویداد حضور دارند و ۹ نفر از فیلسوفان و استادان برجسته بینالمللی از دانشگاههایی در آمریکا، ژاپن و هلند نیز بهصورت مجازی دیدگاهها و یافتههای علمی خود را ارائه میکنند.
در آیین افتتاحیه این کنفرانس، دکتر محمدتقی اعلمی، رئیس دانشگاه تبریز، حجت الاسلام والمسلمین دکتر عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و استاد فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، دکتر محسن جوادی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دکتر یعقوب هوشیار، شهردار تبریز، و دکتر مسعود امید، دبیر علمی کنفرانس و رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز، به ایراد سخنرانی پرداختند.
رئیس دانشگاه تبریز: فلسفه زندگی باید از سالنهای کنفرانس به عرصه زندگی روزمره مردم راه یابد
دکتر محمدتقی اعلمی، رئیس دانشگاه تبریز، در ابتدای آیین افتتاحیه این کنفرانس با ابراز خرسندی از میزبانی این رویداد بینالمللی اظهار کرد: امروز بسیار خرسندم که دانشگاه تبریز میزبان رویدادی است که نشانهای از تعامل سازنده ایران با سنتهای فلسفی جهان به شمار میرود. با این حال، پرسش اساسی این است که چرا فلسفه زندگی و این موضوع چه نسبتی با رسالت دانشگاه تبریز و سند دانشگاه اسلامی دارد؟
وی در ادامه با اشاره به جایگاه علم و معنویت در سند دانشگاه اسلامی افزود: این سند، دانشگاه را صرفاً کارخانه تولید مقاله نمیداند، بلکه آن را نهادی معرفی میکند که بنیانهای توحیدی باید بر تمامی شئون آن حاکم باشد و علمآموزی در چنین محیطی، بهعنوان مسیری برای تقویت این نگرش و تحقق تعالی انسان ایفای نقش کند.
رئیس دانشگاه تبریز ادامه داد: با چنین نگاهی، پرسش از زندگی، پرسشی حاشیهای نیست، بلکه در قلب مسئولیت دانشگاه قرار دارد. اگر علم عبادت است، این عبادت برای چیست؟ برای تعالی انسان و اعتلای حیات. بنابراین، دانشگاه اسلامی نمیتواند نسبت به معنای زندگی، کیفیت زیست انسان و شرایط امکان تحقق یک زندگی سعادتمند بیتفاوت باشد.
دکتر اعلمی با تأکید بر اینکه تعالی انسان بدون تأمل فلسفی درباره زندگی امکانپذیر نیست، خاطرنشان کرد: سند دانشگاه اسلامی، محیط دانشگاه را فضایی سرشار از معنویت و مکارم اخلاقی برای رشد و تعالی فرد میداند. تحقق چنین هدفی بدون گفتوگو و اندیشهورزی فلسفی درباره زندگی ممکن نیست. زندگی تنها موضوعی برای زیستن نیست، بلکه موضوعی برای اندیشیدن نیز هست.
وی با اشاره به ضرورت توجه مستقل فلسفه به مفهوم زندگی تصریح کرد: همانگونه که دبیر علمی این کنفرانس نیز بهدرستی اشاره کردند، در تاریخ فلسفه، زندگی غالباً از دریچه اخلاق، سیاست یا زیستشناسی مورد بررسی قرار گرفته و کمتر بهعنوان یک مقوله مستقل فلسفی موضوع پرسش و تأمل قرار داشته است. این کنفرانس تلاشی برای جبران این غفلت و فراهم کردن زمینهای برای بررسی عمیقتر فلسفی مفهوم زندگی است.
رئیس دانشگاه تبریز با اشاره به جایگاه علمی و منطقهای این دانشگاه گفت: دانشگاه تبریز بهعنوان دانشگاه مادر شمالغرب کشور و یکی از دانشگاههای تراز اول ایران، خود را متعهد به ایفای نقش در این گفتوگوی جهانی میداند. تلاش ما این است که نشان دهیم علم و ایمان، اندیشه و تعهد، ملیت و جهانشمولی میتوانند در یک نهاد دانشگاهی در کنار یکدیگر قرار گیرند و زمینهساز پیشرفت علمی و انسانی باشند.
دکتر اعلمی با اشاره به یکی از سیاستهای راهبردی سند دانشگاه اسلامی در زمینه تقویت اندیشه دینی اظهار کرد: فراهم آوردن زمینههای مناسب برای بحث و گفتوگو، تحرک و فعالیت فکری و ارتقای اندیشه دینی در محیطی اسلامی، آزاد و مطمئن، از سیاستهای مهم این سند است و برگزاری کنفرانس بینالمللی فلسفه زندگی را میتوان مصداق عملی چنین رویکردی دانست.
وی افزود: دانشگاه باید محل تبادل نظر، نقد و بررسی دیدگاههای گوناگون از منظرهای مختلف پدیدارشناختی، هرمنوتیکی، وجودی و دینی باشد. همانگونه که اصول عمومی دانشگاه اسلامی نیز بر اهمیت اندیشه و تفکر و ضرورت برخورداری از آزادی برای تحقیق، نقد و بررسی آرا و نظرات مختلف تأکید دارد، این آزادی فکری یکی از اصول بنیادین فعالیت علمی و دانشگاهی است.
رئیس دانشگاه تبریز در ادامه با قدردانی از برگزارکنندگان و دستاندرکاران این رویداد علمی تأکید کرد: از همه کسانی که برای برگزاری این کنفرانس تلاش کردهاند، صمیمانه سپاسگزاری میکنم و تأکید دارم دانشگاه تبریز آماده است دستاوردهای این رویداد را در قالب فعالیتهای پژوهشی، پایاننامههای تحصیلات تکمیلی و همکاریهای بینالمللی پیگیری کند.
وی با تأکید بر ضرورت کاربردی شدن مباحث فلسفی در جامعه خاطرنشان کرد: فلسفه زندگی نباید در سالنهای کنفرانس باقی بماند، بلکه باید به عرصه آموزش، سیاستگذاری و زندگی روزمره مردم راه پیدا کند و در ارتقای کیفیت زندگی فردی و اجتماعی اثرگذار باشد.
دکتر اعلمی همچنین خطاب به دانشجویان حاضر در این کنفرانس گفت: از دانشجویان درخواست میکنم این رویداد را فرصتی برای پرسیدن و اندیشیدن بدانند. بزرگترین فیلسوفان کسانی بودند که پرسشهای ساده، اما بنیادین مطرح میکردند. «زندگی چیست؟» سادهترین و در عین حال دشوارترین پرسش است. از پرسیدن نهراسید و همواره روحیه پرسشگری و جستوجوی حقیقت را در خود تقویت کنید.
وی در پایان با اشاره به نقش دانشگاه در تربیت نسل آینده و تأثیرگذاری بر تحولات جامعه اظهار کرد: سند دانشگاه اسلامی، دانشگاه را نهادی میداند که از طریق تربیت متفکران و مدیران آینده، در جهتبخشی به حرکتهای گوناگون فکری، اعتقادی، فرهنگی و سیاسی جامعه نقشآفرینی میکند. امیدوارم این کنفرانس، هرچند گامی کوچک، زمینهساز تربیت متفکرانی باشد که درباره زندگی عمیقتر بیندیشند و برای ساختن زندگی شایستهتر تلاش کنند.
عقلانیت، فضیلت و خدمت به مردم؛ سه رکن زندگی حکیمانه است
حجت الاسلام والمسلمین دکتر عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و استاد فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، هم در این کنفرانس بین المللی سخنرانی خود با موضوع «حکمت و زندگی» به تبیین مؤلفههای زندگی حکیمانه پرداخت و گفت: زندگی حکیمانه بر سه رکن اساسی عقلانیت، فضیلت و خدمت به مردم استوار است.
وی با اشاره به نسبت فلسفه زندگی و نظامسازی فلسفی اظهار کرد: فلسفه زندگی میتواند مبنا و جهتدهنده فلسفههای مضاف و حوزههای مختلف اجتماعی باشد؛ زیرا این حوزه به دنبال پاسخگویی به این پرسش اساسی است که زندگی مطلوب انسانی چیست و انسان برای تحقق آن باید از چه شناخت، باور، ارزش، هدف و کنشی برخوردار باشد.
حجت الاسلام والمسلمین دکتر خسروپناه افزود: زندگی حکیمانه به معنای تبدیل فرصت حیات به فرصتی برای حقیقتجویی، فضیلتورزی و خدمت به مردم و حرکت آگاهانه در مسیر کمال است.
وی با بیان اینکه فلسفه زندگی با ابعاد مختلف حیات فردی و اجتماعی انسان ارتباط دارد، خاطرنشان کرد: مسائل بنیادینی همچون خانواده، علم، ثروت، کار و اشتغال، تفریح، سیاست و قدرت، فرهنگ و هنر، رنج و شکست و محیط زیست، همگی از موضوعاتی هستند که میتوانند در چارچوب فلسفه زندگی مورد بررسی و تحلیل قرار گیرند.
همسویی ارزشهای انسانی با مسیر کمال، زندگی را معنادار میکند
دکتر محسن جوادی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این کنفرانس با موضوع «معنای زندگی در چارچوب نظریه اعتبارات» به بررسی مبانی فلسفی معنا و نسبت آن با نظریه اعتباریات علامه طباطبایی پرداخت.
وی با بیان اینکه تمرکز بحث بر چگونگی معناداری زندگی نیست، بلکه بررسی چارچوب نظری آن است، اظهار کرد: در سنت فلسفی گذشته، مسئلهای با عنوان مستقل «معنای زندگی» کمتر مطرح میشد و این دغدغه عمدتاً در چارچوب مفاهیمی مانند سعادت و غایت انسان مورد بررسی قرار میگرفت.
دکتر جوادی با اشاره به دیدگاه برخی فیلسوفان برجسته تاریخ فلسفه افزود: ارسطو سعادت را در تحقق کارویژه انسانی جستوجو میکرد، توماس آکویناس بر نیل به رؤیت سعیده تأکید داشت و ایمانوئل کانت نیز تحقق خیر اعلی و اراده نیک را در کانون اندیشه اخلاقی خود قرار میداد.
وی با اشاره به رویکردهای فلسفه معاصر در پاسخ به مسئله معنای زندگی گفت: پاسخهای ایجابی به این پرسش را میتوان بهطور کلی در دو جریان فراطبیعتگرایی و طبیعتگرایی بررسی کرد؛ در مقابل، برخی دیدگاههای نیهیلیستی با تردید در عینیت ارزشهای اخلاقی، امکان معناداری زندگی مبتنی بر ارزشهای عینی را زیر سؤال میبرند.
معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه با اشاره به نظریه خطای جان مکی و نسبت آن با نظریه اعتباریات علامه طباطبایی اظهار کرد: ممکن است به دلیل شباهت ظاهری برخی تبیینها از مفاهیم اخلاقی، این تصور ایجاد شود که نظریه اعتباریات نیز به نوعی نیهیلیسم منتهی میشود؛ در حالی که بررسی دقیق ماهیت اعتباریات، تفاوت بنیادین این دو رویکرد را آشکار میکند.
وی در جمعبندی بحث خود تأکید کرد: زندگی زمانی معنادار است که برساختههای اعتباری انسان با اصول تکوینی، کمالی و حرکت اشتدادی وجودی او همجهت و همسو باشند.
شهردار تبریز: حکمرانی مردمپایه، راهکار تحقق تعادل در زندگی شهری است
دکتر یعقوب هوشیار، شهردار تبریز، نیز در این کنفرانس با قدردانی از دانشگاه تبریز برای میزبانی این کنفرانس بینالمللی، به تشریح دیدگاه خود درباره فلسفه زندگی از منظر مدیریت شهری پرداخت و اظهار کرد: رویکرد مدیریت شهری به مفهوم زندگی، بر مبنای نگرش فکری و تجربه زیسته شکل گرفته و محور اصلی آن، تحقق حیات طیبه و ایجاد تعادل میان ابعاد مادی و معنوی زندگی شهروندان است.
وی با تأکید بر ضرورت ایجاد توازن میان نیازهای مادی و معنوی جامعه افزود: حکمرانی مطلوب باید بهگونهای باشد که تأمین نیازهای دنیوی انسان را در کنار توجه به ابعاد معنوی و ارزشهای انسانی دنبال کند.
شهردار تبریز با اشاره به اهمیت حکمرانی مردمپایه تصریح کرد: هرگاه حکمرانی مردمپایه در جامعه اجرا شود و مشارکت مردم در فرآیند تصمیمگیری، برنامهریزی و مدیریت تقویت شود، امکان ایجاد تعادل در زندگی اجتماعی افزایش مییابد و بسیاری از چالشها و مشکلات نیز با اثربخشی بیشتری مدیریت و حل میشوند.
دکتر هوشیار با اشاره به برخی ویژگیهای اجتماعی شهر تبریز گفت: برخورداری این شهر از ظرفیتهای ارزشمند فرهنگی، فعالیت خیران، نیکوکاران و مؤسسات خیریه مردمی، در شکلگیری برخی دستاوردهای اجتماعی از جمله کاهش آسیبهای مرتبط با کودکان کار و پدیده کودکان بیسرپرست در معابر شهری مؤثر بوده است.
وی افزود: تجربه مدیریت شهری نشان میدهد هرجا از ظرفیت مردم و مشارکت اجتماعی استفاده کردهایم، امکان مدیریت و حل مسائل شهری بیشتر فراهم شده و در مقابل، غفلت از این ظرفیتها، بهویژه در حوزههایی مانند مسائل اقتصادی، مشکلات بیشتری ایجاد کرده است.
شهردار تبریز در ادامه با تأکید بر ضرورت توسعه همکاریهای علمی و اجرایی با دانشگاه تبریز گفت: مدیریت شهری برای حل چالشهایی همچون حفاظت از محیط زیست، مدیریت پسماند و ترافیک، به دنبال بهرهگیری از ظرفیت علمی دانشگاهها و بهویژه دانشگاه تبریز است.
وی خاطرنشان کرد: دستیابی به شهری هوشمند و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، بدون مشارکت مردم و استفاده از دانش و توان علمی دانشگاهها امکانپذیر نخواهد بود.
کنفرانس فلسفه زندگی میتواند زمینهساز شکلگیری گفتمانی جدید در فلسفه معاصر ایران باشد
دکتر مسعود امید، دبیر علمی کنفرانس بینالمللی فلسفه زندگی و رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز، نیز در این مراسم گزارشی از روند شکلگیری و برگزاری این رویداد ارائه کرد و گفت: بیش از ۲۵۰ چکیده مقاله و پژوهش از داخل و خارج کشور به دبیرخانه ارسال شده که نشاندهنده استقبال جامعه علمی از موضوع فلسفه زندگی است.
وی با اشاره به مشارکت پژوهشگران و استادانی از پنج قاره جهان افزود: این کنفرانس با همکاری دانشکده فلسفه دانشگاه پونتیفیکای آنتونیانوم ایتالیا و همزمان با روز جهانی فلسفه و بزرگداشت روز ملی فارابی برگزار میشود و تلاش دارد زندگی را نه صرفاً بهعنوان یک واقعیت زیسته، بلکه بهمثابه یک مفهوم و مسئله مستقل فلسفی مورد توجه قرار دهد.
دبیر علمی کنفرانس با اشاره به تنوع موضوعی چکیدههای ارسالی اظهار کرد: پژوهشهای ارائهشده ابعاد متنوعی از مفهوم زندگی را در بر میگیرند و این گستردگی موضوعی میتواند زمینه مناسبی برای ارتقای جایگاه فلسفی مفهوم زندگی و گسترش افقهای نظری در این حوزه فراهم کند.
دکتر امید با اشاره به برخی دستاوردهای علمی مورد انتظار این رویداد تصریح کرد: یکی از نتایج مهم این مجموعه پژوهشی، تلاش برای عبور از افقهای صرفاً منفی و پوچانگارانه درباره زندگی و توجه به ظرفیتهای فلسفی زندگی مدرن است؛ حتی در شرایطی که فناوریهای نوین، از جمله هوش مصنوعی، پرسشها و چالشهای تازهای را پیش روی انسان قرار دادهاند.
وی افزود: این مجموعه مقالات میتواند نخستین گام برای گسترش مطالعات فلسفی درباره زندگی، شکلگیری زمینههای نظری تازه و ایجاد گفتمانی جدید در فلسفه معاصر ایران و حتی جهان با عنوان «فلسفه زندگی» باشد.
رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز در ادامه با اشاره به ضرورت بررسی علمی و محتوایی آثار ارسالشده گفت: لازم است در فرصتی مناسب، این مجموعه پژوهشی از نظر کمیت و محتوا بهصورت دقیق تحلیل و ارزیابی شود تا ظرفیتها و نتایج فلسفی آن به شکل عمیقتری مورد استفاده قرار گیرد.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد این کنفرانس زمینهای برای گسترش ادبیات فلسفی زندگی در زبان فارسی و توسعه پژوهشهای عمیقتر در این حوزه فراهم کند.
ارائه سخنرانی اندیشمندان ایرانی و بینالمللی
در ادامه برنامههای روز نخست کنفرانس بینالمللی «فلسفه زندگی»، دکتر محمود نووالی با موضوع «معنای زندگی» و هانس داسن، استاد فلسفه دانشگاه آمستردام هلند، با موضوع «هوش مصنوعی و فلسفه جدید انسان یا انسانشناسی فلسفی» به ارائه دیدگاهها و یافتههای علمی خود پرداختند.
همچنین دکتر محمد اصغری، دبیر اجرایی کنفرانس، با موضوع «زندگی به مثابه روایت»، پروفسور مایکل پیترز از دانشگاه چینگهوا با موضوع «فلسفه ویتگنشتاین؛ شگفتی، درمان، آموزش و صورت اخلاقی زندگی»، دکتر خسرو باقری از دانشگاه تهران با موضوع «مغازله مرگ و زندگی» و پروفسور موریس همینگتون از دانشگاه پورتلند آمریکا با موضوع «رهبری زندگی همراه با مراقبت» در این رویداد علمی سخنرانی کردند.
همچنین پروفسور رابرت هانا از دانشگاه کلرادو آمریکا، دکتر عبدالرزاق حسامیفر از دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، دکتر مسعود امید، پروفسور ماریو لوپولی از دانشگاه پونتیفیکای آنتونیانوم ایتالیا، دکتر سیدمجید صدرمجلس و پروفسور آندره بیزوزرو نیز از دیگر صاحبنظرانی بودند که در برنامههای روز نخست، دیدگاهها و پژوهشهای خود را درباره فلسفه زندگی، جهانبینی و نسبت زندگی با تاریخ فلسفه ارائه کردند.
برنامههای روز دوم کنفرانس نیز یکشنبه اول آذرماه با حضور استادان و پژوهشگران ایرانی و بینالمللی ادامه خواهد یافت. در این روز، موضوعاتی همچون معنای زندگی، پدیدارشناسی و عصبپژوهی، فلسفه هگل، فلسفه تربیتی دانشگاه، اندیشه هانری برگسون، زیستجهان هوش مصنوعی، دیدگاههای علامه طباطبایی و ژان پل سارتر، بهروزی و مفهوم زندگی خوب مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.
در این روز دکتر یوسف نوظهور، دکتر علیرضا فرنام، پروفسور دیوید پراد، دکتر یوسف رزاپور، دکتر محمود صوفیانی، دکتر سعید نیازی، دکتر بابک عباسی، دکتر عباس عباسزاده، دکتر ارسلان آقاخانی، دکتر عباس بخشیپور و دکتر جواد حاجعلیزاده به ارائه دیدگاهها و پژوهشهای خود خواهند پرداخت.
در پایان برنامه روز دوم نیز میزگرد تخصصی «فلسفه زندگی» به مدیریت دکتر مسعود امید برگزار میشود.
گفتنی است مجموعه چکیده مقالات پذیرفتهشده این کنفرانس در قالب کتابچهای علمی منتشر شده و در جریان برگزاری این رویداد رونمایی خواهد شد.

نظر شما :