نخستین سمپوزیوم تخصصی بیماری‌های زئونوز هاری در دانشگاه تبریز
نخستین سمپوزیوم تخصصی بیماری‌های زئونوز هاری، با حضور رئیس دانشگاه تبریز و جمعی از مدیران دستگاه‌های مرتبط اجرایی، اساتید، دانشجویان و پژوهشگران این حوزه به همت دانشکده دامپزشکی دانشگاه تبریز برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، دکتر محمدتقی اعلمی؛ رئیس دانشگاه تبریز طی سخنانی در این آئین با اشاره به اقدامات این دانشگاه در سال‌های اخیر در راستای توسعه پژوهش‌های تقاضامحور و حل مسائل جامعه، اظهار کرد: دانشگاه تبریز طی سال‌های اخیر گام‌های مؤثری در زمینه توسعه پژوهش‌های تقاضامحور و حرکت به سمت حل مسئله برداشته است. طرح‌های تحقیقاتی منعقدشده میان دانشگاه و دستگاه‌های اجرایی، بیانگر حرکت دانشگاه در مسیر به‌کارگیری توانمندی‌های علمی خود برای حل مسائل کشور و استان است.
وی افزود: فعالیت‌های دانشگاه در زمینه توسعه اقتصاد دانش‌بنیان نیز نشان می‌دهد که این اقدامات می‌توانند در نهایت به نتایج مطلوبی منجر شوند. دانشگاه‌ها در سراسر کشور باید بتوانند رسالت اصلی خود را که همانا حل مسائل و مشکلات جامعه است، به‌خوبی محقق سازند.
رئیس دانشگاه تبریز با تأکید بر ضرورت توسعه پژوهش‌های تقاضامحور و مسئله‌محور، هماهنگی بین‌بخشی در حوزه سلامت واحد و ارتقای آگاهی عمومی، بر نقش دانشگاه‌ها در پیشگیری و مقابله با بیماری‌های مشترک انسان و حیوان تأکید کرد.
وی با اشاره به اهمیت موضوع سمپوزیوم بیماری‌های زئونوز (مشترک بین انسان و حیوان) و ضرورت توجه به مراقبت، پیشگیری و مقابله با تهدیدات مرتبط با این بیماری‌ها، تصریح کرد: موضوع این سمپوزیوم از آن جهت اهمیت دارد که نیازمند هماهنگی بین‌رشته‌ای و همکاری میان بخش‌های مختلف است. با توجه به ارتباط متقابل انسان، حیوان و محیط زیست، ضروری است هماهنگی‌های جامع و مؤثری در این زمینه شکل بگیرد.
وی با اشاره به برگزاری همایش‌های پیشین با محورهایی همچون «انسان سالم، حیوان سالم، جامعه سالم» خاطرنشان کرد: تحقق اهداف این حوزه مستلزم همکاری و هماهنگی میان دانشگاه‌ها، سازمان حفاظت محیط زیست، شهرداری‌ها و مجموعه‌های علوم پزشکی است. این موضوع در حقیقت نیازمند رویکرد «سلامت واحد» است تا بتوانیم مراقبت‌ها و هشدارهای لازم را به‌موقع ارائه کنیم.
دکتر اعلمی ادامه داد: برگزاری این سمپوزیوم می‌تواند گامی مؤثر در جهت تقویت این هماهنگی‌ها و حرکت به سمت پیشگیری و مقابله علمی با بیماری‌های مشترک انسان و حیوان باشد.
وی همچنین با اشاره به پژوهشکده مشترک دانشگاه تبریز و شهرداری تبریز، با مشارکت پژوهشکده شهید باکری، بر اهمیت نقش این مجموعه در پیشبرد اهداف مرتبط با این حوزه تأکید کرد.
رئیس دانشگاه تبریز در ادامه سخنان خود، جهت‌دهی تحقیقات دانشگاهی به سمت مسائل واقعی جامعه را از دیگر اولویت‌های مهم دانشگاه‌ها برشمرد و گفت: همان‌طور که مورد تأکید مسئولان کشور، از جمله رئیس‌جمهور، قرار گرفته است، دانشگاه‌ها باید در مسیر حل مسائل کشور حرکت کنند. از این‌رو، ضروری است از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های علمی دانشگاه، به‌ویژه دانشکده دامپزشکی، استفاده شود و با انجام تحقیقات کاربردی، برای حل مشکلات موجود گام‌های مؤثری برداشته شود.
وی افزود: بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه‌ها در کنار ارتباط مؤثر با دستگاه‌های اجرایی و بخش‌های مرتبط، می‌تواند زمینه‌ساز توسعه پژوهش‌های مسئله‌محور و دستیابی به راهکارهای علمی و عملی برای رفع مشکلات جامعه باشد.
دکتر اعلمی در بخش دیگری از سخنان خود، بر اهمیت اطلاع‌رسانی و ارتقای آگاهی عمومی تأکید و اظهار کرد: دانشگاه‌ها از جایگاه مرجعیت علمی در جامعه برخوردارند و از این‌رو، ضروری است در زمینه افزایش آگاهی عمومی و شناسایی مسائل مرتبط با بیماری‌های مشترک انسان و حیوان نقش مؤثری ایفا کنند.
وی در پایان افزود: آموزش و اطلاع‌رسانی هدفمند می‌تواند در شناسایی بهتر مسائل و افزایش آمادگی برای پیشگیری و مقابله با تهدیدات این حوزه مؤثر باشد. در همین راستا، لازم است دانشگاه‌ها وظایف خود را در زمینه آموزش و آگاهی‌بخشی به تمامی گروه‌های ذی‌نفع، از جمله فعالان حوزه دامداری، کشاورزی و سایر بخش‌های مرتبط، به‌درستی انجام دهند و با توسعه فعالیت‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی، گام‌های مؤثری در این زمینه بردارند.
کنترل و حذف هاری مستلزم همکاری بین‌بخشی و اجرای برنامه‌های مشترک
مدیرکل دامپزشکی آذربایجان شرقی نیز طی سخنانی با تأکید بر ضرورت همکاری همه دستگاه‌های مسئول در کنترل و پیشگیری از بیماری هاری، گفت: حذف هاری با اقدامات منفرد امکان‌پذیر نیست و تحقق این هدف به تدوین و اجرای نقشه راه مشترک، تأمین اعتبارات مورد نیاز و مشارکت مستمر تمامی دستگاه‌ها و ذی‌نفعان مرتبط در چارچوب رویکرد «سلامت واحد» نیاز دارد.
دکتر مهدی حامی در تشریح نقشه راه و برنامه اجرایی کنترل بیماری هاری، با اشاره به ضرورت کار تیمی و همکاری بین‌بخشی اظهار کرد: رویکرد «سلامت واحد» بر این اصل استوار است که سلامت انسان‌ها، حیوانات، گیاهان و زیست‌بوم‌ها به یکدیگر وابسته است و برای ایجاد تعادل و بهینه‌سازی سلامت در این حوزه‌ها، باید از رویکردی یکپارچه و وحدت‌بخش استفاده کرد.
وی با بیان اینکه بیماری هاری صرفاً یک مسئله دامپزشکی یا انسانی نیست، افزود: مقابله با این بیماری تنها بر عهده سازمان دامپزشکی، دانشکده‌های مرتبط یا دانشگاه‌های علوم پزشکی نیست، بلکه دستگاه‌ها، سازمان‌ها و تشکیلات مختلفی در این زمینه مسئولیت دارند. ازاین‌رو، بدون همکاری هدفمند، مستمر و بین‌بخشی، کنترل و پیشگیری از هاری امکان‌پذیر نخواهد بود.
مدیرکل دامپزشکی آذربایجان شرقی با اشاره به هدف‌گذاری جهانی برای حذف مرگ‌ومیر انسانی ناشی از هاری تا سال ۲۰۳۰ میلادی، خاطرنشان کرد: این هدف در برنامه‌ریزی‌های ملی نیز مورد توجه قرار گرفته است و بر اساس برنامه مطرح‌شده، دستیابی به مرگ‌ومیر صفر انسانی ناشی از هاری تا سال ۱۴۰۹ شمسی دنبال می‌شود. در همین راستا، تدوین سند ملی مرتبط با این هدف نیز در دستور کار قرار گرفته است.
دکتر حامی با تأکید بر اینکه حذف هاری با هیچ اقدام منفردی محقق نمی‌شود، تصریح کرد: تعاملات بین‌بخشی و نقش محوری قانون‌گذاران، مسئولان و سیاست‌گذاران، تأمین‌کنندگان منابع مالی، شهرداری‌ها و جوامع تأثیرگذار، از الزامات اجرای برنامه راهبردی کنترل و حذف این بیماری است. تنها با همکاری تمامی ذی‌نفعان مرتبط می‌توان به کنترل مؤثر هاری دست یافت.
وی با اشاره به اینکه در بسیاری از موارد، هنگام طرح موضوع هاری، نگاه‌ها صرفاً به سمت سازمان دامپزشکی معطوف می‌شود، گفت: در حالی که این سازمان نقش مهمی در کنترل بیماری دارد، مجموعه گسترده‌ای از دستگاه‌ها و نهادها نیز باید در این مسیر ایفای نقش کنند. وزارتخانه‌های علوم، بهداشت و آموزش‌وپرورش، مدارس، جوامع محلی، سازمان‌های مردم‌نهاد، دهیاری‌ها، بخشداری‌ها، فرمانداری‌ها، استانداری‌ها، شهرداری‌ها، سازمان حفاظت محیط زیست، مراکز تولید دارو، واکسن و سرم، سازمان نظام دامپزشکی و سایر تشکل‌های مرتبط، همگی در اجرای برنامه‌های کنترل و پیشگیری از هاری سهیم هستند.
وی با انتقاد از برخی اقدامات ناهماهنگ در زمینه غذا دادن به سگ‌های بلاصاحب، به‌ویژه در حاشیه جاده‌ها و بزرگراه‌ها، اظهار کرد: در شرایطی که آمار حیوان‌گزیدگی بالاست، برخی اقدامات بدون توجه به پیامدهای احتمالی آن‌ها می‌تواند مدیریت جمعیت سگ‌های بلاصاحب را دشوارتر کند. ازاین‌رو، ضروری است سازمان‌های مردم‌نهاد نیز مسئولیت و نقش خود را در این زمینه بپذیرند و فعالیت‌هایشان با برنامه‌های دستگاه‌های مسئول هماهنگ باشد.
مدیرکل دامپزشکی آذربایجان شرقی در ادامه، با تشریح برنامه‌های اجرایی کنترل هاری، به طرح پایلوت مدیریت جمعیت سگ‌ها اشاره کرد و گفت: یکی از برنامه‌های مطرح‌شده در این حوزه، طرح «CNVR» است که از واژه‌های انگلیسی مرتبط با زنده‌گیری، عقیم‌سازی، واکسیناسیون و بازگرداندن حیوان به محل اولیه تشکیل شده است. این طرح به‌صورت پایلوت در هفت استان کشور و در هر استان در یک شهر، در مجموع هفت شهر، در حال اجراست.
وی افزود: آذربایجان شرقی یکی از استان‌های منتخب برای اجرای این طرح است و شهرستان سراب به‌عنوان محل اجرای پایلوت در استان در نظر گرفته شده است. با توجه به دشواری‌های اجرایی مرتبط با مرحله عقیم‌سازی، رویکرد دیگری با عنوان «CDR» نیز مطرح شده است که بر زنده‌گیری، واکسیناسیون و بازگرداندن سگ‌ها به محل اولیه تمرکز دارد.
حامی با تأکید بر اینکه برنامه واکسیناسیون هاری محدود به سگ‌های بلاصاحب نیست، اظهار کرد: همه گروه‌های سگ‌ها، شامل سگ‌های دارای صاحب، سگ‌های گله، سگ‌های نگهبان، سگ‌های خانگی و آپارتمانی و سگ‌های بلاصاحب، باید در برنامه‌های واکسیناسیون متناسب با شرایط منطقه مورد توجه قرار گیرند.
وی با اشاره به اهمیت پوشش واکسیناسیون جمعیت سگ‌ها گفت: بر اساس یافته‌ها و تجربه‌های مطرح‌شده در این زمینه، واکسینه شدن دست‌کم ۷۰ درصد جمعیت سگ‌های یک منطقه می‌تواند زمینه مناسبی برای حرکت به سمت کنترل و حذف هاری فراهم کند. بنابراین، در اجرای برنامه‌های واکسیناسیون باید دستیابی به این میزان پوشش به‌عنوان یک هدف مهم مدنظر قرار گیرد.
مدیرکل دامپزشکی آذربایجان شرقی مراحل اجرای طرح پایلوت واکسیناسیون را شامل شناسایی و شمارش سگ‌های موجود در منطقه، زنده‌گیری، واکسیناسیون بلافاصله پس از زنده‌گیری و بازگرداندن حیوانات به محل اولیه عنوان کرد و افزود: در گام نخست، باید جمعیت سگ‌های بلاصاحب و سگ‌های دارای صاحب در منطقه مورد نظر شناسایی و شمارش شود. سپس، واکسیناسیون حداقل ۷۰ درصد جمعیت سگ‌های منطقه در دستور کار قرار گیرد.
حامی با اشاره به اقدامات انجام‌شده از سوی اداره کل دامپزشکی آذربایجان شرقی در زمینه واکسیناسیون هاری اظهار کرد: پیش‌بینی واکسیناسیون سالانه حدود ۴۰ هزار قلاده سگ برای این اداره کل انجام شده است و در شش‌ماهه نخست سال، بیش از ۲۲ هزار قلاده سگ واکسینه شده‌اند.
حامی در پایان خاطرنشان کرد: هیچ دستگاهی، اعم از اداره کل دامپزشکی، سازمان حفاظت محیط زیست یا شهرداری‌ها، به‌تنهایی قادر به تحقق اهداف کنترل و حذف هاری نیست و موفقیت در این مسیر مستلزم همکاری، تعامل، هم‌افزایی و حمایت متقابل دستگاه‌ها و نهادهای مسئول است. اگر همه مجموعه‌ها در کنار یکدیگر قرار گیرند و وظایف خود را به‌صورت هماهنگ انجام دهند، می‌توان با قدرت بیشتری برای کنترل بیماری هاری و دستیابی به اهداف تعیین‌شده اقدام کرد.
در ادامه این مراسم، دکتر حسین بنازاده باقی؛ عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دکتر نیما بهرنگی؛ مدیر بهداشت شهری معاونت محیط زیست و خدمات شهری شهرداری کلانشهر تبریز، دکتر سیمین خیاط‌زاده؛ مدیر پیشگیری از بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دکتر جلال شایق؛ رئیس گروه دامپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شبستر، دکتر وحدت پور طهماسب؛ عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دکتر رامین کفاش الهی؛ عضو هیأت علمی علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، دکتر محمدرضا قرآنی؛ عضو هیأت علمی دانشکده دامپزشکی دانشگاه تبریز و دکتر هادی مردمی؛ رئیس اداره امور حفاظت و مدیریت حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست استان به ارائه سخنرانی تخصصی در موضوعاتی از جمله هاری درگذر تاریخ، حیوانات شهری آزادزی و مدیریت شهری، نظام اجرایی مراقبت از هاری، بیماری هاری در متون دامپزشکی کهن، تشخیص آزمایشگاهی هاری انسانی، مدیریت و کنترل هاری و درمان‌های نوین و حیوانات خانگی، هاری در قرن 21 و هاری در حیات وحش، شناخت چرخه انتقال و مدیریت بیماری پرداختند.
گفتنی است در ابتدای این همایش، دکتر منیره خرداد‌مهر؛ رئیس دانشکده دامپزشکی دانشگاه تبریز ضمن خیر مقدم به مهمانان سمپوزیوم، گزارشی از فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی دانشکده دامپزشکی و روند برگزاری این رویداد ارائه داد.
نظر شما :