گنجینه‌ای ماندگار از میراث طبیعی ایران

موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و غنی‌ترین موزه‌های دانشگاهی کشور، با بیش از نیم قرن سابقه فعالیت، امروز به مرکزی ارزشمند برای آموزش، پژوهش، ترویج علم و معرفی میراث طبیعی ایران تبدیل شده است وعموم شهروندان، علاقمندان و گردشگران می توانند با تهیه بلیط اینترنتی از موزه بازدید نمایند.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، موزه علوم طبیعی که در ساختمان کتابخانه مرکزی دانشگاه تبریز و در فضایی بالغ بر ۸۵۰ متر مربع مستقر است، مجموعه‌ای کم‌نظیر از نمونه‌های جانوران پوست آرایی(تاکسیدرمی) شده ، حشرات، انواع آبزیان و نمونه های  زمین‌شناسی، زیست‌شناسی، فسیل‌ها، سنگ‌ها، کانی‌ها، انواع گیاهان بصورت هرباریومی و میوه های شکوفا و ناشکوفا و دانه های سه بعدی وارنیش شده  را در خود جای داده و هر ساله میزبان دانشجویان، پژوهشگران، استادان، دانش‌آموزان و علاقه‌مندان به علوم طبیعی( با تهیه بلیط اینترنتی به آدرس https://mouze.tabrizu.ac.ir ) از سراسر کشور است
 تاریخ شکل‌گیری موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز به سال ۱۳۴۶ بازمی‌گردد؛ زمانی که نخستین هسته این مجموعه با گردآوری نمونه‌های پوست آرایی( تاکسیدرمی) ‌شده جانوران در ساختمانی مجاور کتابخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز ایجاد شد.
این مجموعه در ادامه و همگام با توسعه فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه، به طبقه همکف دانشکده علوم طبیعی منتقل شد و سپس با افزوده شدن نمونه‌های زمین‌شناسی، ابعاد گسترده‌تری یافت.
 در سال ۱۳۸۹ موزه به طبقه همکف ضلع غربی ساختمان کتابخانه مرکزی دانشگاه انتقال یافت و سرانجام در زمستان سال ۱۳۹۳ پس از تکمیل بخش‌های گیاه‌شناسی و زمین‌شناسی و بازآرایی فضاهای نمایشگاهی، در قالبی نوین با نام موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریزفعالیت خود را از سر گرفت.
در زمین شناسی 1056 قطعه سنک شامل 239 قطعه سنگ‌های آذرین درونی و بیرونی، 174 قطعه نمونه سنگ‌های دگرگونی، 30 قطعه نمونه سنگ‌های آتشفشانی، 154 قطعه نمونه سنگ‌های رسوبی، 29 قطعه نمونه کانی فلزی و 82 قطعه نمونه از کانی‌های شاخص و تیپیک ایران نگهداری می‌شود.
نمونه سنگهای این مجموعه ارزشمند، از تمام نقاط کشور جمع آوری شدند که علاوه بر آشنا کردن بازدید کنندگان به تنوع نمونه های سنگی کشور، بستری مناسب برای آموزش عملی دانشجویان رشته‌های زمین‌شناسی، معدن، جغرافیا و سایر رشته‌های مرتبط فراهم کرده و نقش مؤثری در توسعه فعالیت‌های پژوهشی دانشگاه ایفا می‌کند.
بخش زیست‌شناسی موزه نیز از جذاب‌ترین بخش‌های آن محسوب می‌شود. در این بخش، 320 نمونه فسیل از شاخه‌های مختلف جانوری و گیاهی شامل اسفنج‌ها، بندپایان، نرم‌تنان، خارپوستان، مهره‌داران و بقایای گیاهی نگهداری می‌شود که بخشی از تاریخ تکامل حیات بر روی زمین را به نمایش می‌گذارند.
همچنین در قسمت جانوری این موزه بیش از 135 نمونه جانوری پوست آرایی(تاکسیدرمی) شده شامل 31 نمونه تاکسیدرمی‌شده از جانوران مهره‌دار( اکثراً بومی آذربایجان) ، 84 نمونه پوست آرایی(تاکسیدرمی‌) شده از پرندگان بومی منطقه، مجموعه‌ای از گونه‌های مختلف مارها و  آبزیان (بعضاً کمیاب) ، کلکسیون متنوعی از حشرات (بیش از 1306 قطعه) شامل زنبورها، سوسک‌ها، بال توری ها، گوش خیزکها، رطیل‌ها، سنجاقک‌ها، پروانه‌ها و سایر گروه‌های حشرات در این موزه به نمایش گذاشته شده است.
در بخش گیاه‌شناسی نیز بیش از 173 قطعه  نمونه گیاهی (هرباریومی) ، انواع رقم های مختلف دانه ها بصورت وارنیش شده و میوه های شکوفا و ناشکوفا  نگهداری می‌شود که در معرفی تنوع گیاهی منطقه و مطالعات مرتبط با محیط زیست نقش مهمی دارند.
موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز تنها یک فضای نمایشگاهی نیست؛ بلکه به عنوان یک مرکز علمی و آموزشی، نقش مهمی در ترویج فرهنگ علم و افزایش آگاهی عمومی نسبت به محیط زیست و منابع طبیعی ایفا می‌کند.
در این موزه علاوه بر بازدید عموم شهروندان با تهیه بلیط اینترنتی، برگزاری بازدیدهای علمی دانش‌آموزی، اردوهای آموزشی، تورهای گردشگری با  ارائه توضیحات تخصصی توسط کارشناسان موزه و نمایش حشرات با بزرگنمایی روی پرده و فیلم‌های آموزشی در حوزه زمین‌شناسی و زیست‌شناسی از جمله فعالیت‌هایی است که این مجموعه را به یکی از مراکز مهم آموزش غیررسمی علوم در شمال‌غرب کشور تبدیل کرده است.
موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز  علاوه بر پشتیبانی از فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه، می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای سواد علمی جامعه، آشنایی نسل جوان با میراث طبیعی ایران و تقویت فرهنگ حفاظت از محیط زیست ایفا کند و بدلیل برخورداری از مجموعه‌ای کم‌نظیر و سابقه‌ای طولانی، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یکی از قطب‌های گردشگری علمی و آموزشی کشور دارد و با دارا بودن امکان خرید بلیط اینترنتی از خارج از کشور می تواند بعنوان یکی از جاذبه های گردشگری از خارج از کشور باشد
موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز امروز به عنوان یکی از سرمایه‌های ارزشمند علمی و فرهنگی دانشگاه، همچنان با ایفای رسالت آموزشی، پژوهشی و فرهنگی خود، نقش مهمی در معرفی شگفتی‌های طبیعت، تاریخ زمین و تنوع زیستی ایران به جامعه ایفا می‌کند.
علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به ساختمان کتابخانه مرکزی دانشگاه تبریز، ضلع غربی ،طبقه همکف (به آدرس تبریز، زعفرانیه، انتهای کوی فرهنگیان، درب کتابخانه مرکزی از این مجموعه بازدید کنند. ساعات بازدید موزه از شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۸ الی15 تعیین شده است.