از حکمت کلاسیک و فلسفه معاصر ایرانی تا فلسفه جهانی

به مناسبت روز جهانی فلسفه و روز حکمت ایرانی، دانشگاه تبریز با همکاری خانه حکمت ایرانیان در وین، نخستین کنفرانس بین‌المللی آنلاین «آینده جهان و مسائل نوین فلسفی» را برگزار می‌کند. این رویداد در روزهای ۲۹ و ۳۰ آبان ۱۴۰۴ (۲۰ و ۲۱ نوامبر ۲۰۲۵) و به میزبانی دانشگاه تبریز، با حضور فیلسوفانی از پنج قاره، از طریق گوگل میت برگزار خواهد شد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز،  دبیر علمی کنفرانس، دکتر محمد اصغری، استاد فلسفه دانشگاه تبریز و سردبیر مجله پژوهش‌های فلسفی، و دبیر اجرایی، دکتر رضا غلامی، استاد فلسفه سیاسی و رئیس خانه حکمت ایرانیان در وین هستند. از جمله سخنرانان برجسته می‌توان به دکتر اسلاوی ژیژک، دکتر دونالد گیلیس، دکتر موریس همینگتن و دکتر غلامرضا اعوانی اشاره کرد. محورهای اصلی کنفرانس شامل بحران‌های زیست‌محیطی، صلح جهانی، هوش مصنوعی، اخلاق و حقوق بشر، فناوری‌های نوظهور و هویت انسان است. به همین مناسبت، مصاحبه‌ای با دکتر اصغری انجام شده تا چشم‌اندازی از فلسفه کلاسیک و معاصر ایران و جهان ارائه شود.

*  ایده برگزاری این کنفرانس چگونه شکل گرفت؟

این ایده ابتدا در گفت‌وگو میان من، دکتر غلامی و دوست و همکار دیگرمان، دکتر اکبر حبیب‌الهی، مطرح شد. از آنجا که سال‌هاست از طریق مجله پژوهش‌های فلسفی دانشگاه تبریز با فیلسوفان برجسته‌ای مانند اسلاوی ژیژک، سوزان هاک، موریس همینگتن و رابرت هانا ارتباط و همکاری علمی مستمر داشته‌ام، تصمیم گرفتیم موضوع کنفرانس، با عنوان «آینده فلسفی جهان»، را از طریق ایمیل با این فیلسوفان در میان بگذاریم و نظر آن‌ها را برای مشارکت جلب کنیم.

* چرا آینده فلسفی جهان و مسائل نوین فلسفی مهم است؟

این پرسش، هم مهم و هم جذاب است، زیرا امروز و آینده جهان و ایران با مسائلی بنیادین روبه‌رو هستند؛ از تخریب محیط زیست و بحران آب گرفته تا جنگ‌های بین‌المللی، گسترش فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی، و مسائل اخلاقی نوظهور. این چالش‌ها نیازمند نگاهی عمیق و فلسفی هستند. امروزه دیگر ما در دهکده جهانی زندگی نمی‌کنیم، بلکه در «اتاق جهانی» با سرنوشت مشترک یکدیگر زندگی می‌کنیم و تصمیم‌گیری‌های علمی و فلسفی، نقطه اشتراک سرنوشت انسان‌هاست. بنابراین، آینده فلسفی جهان دغدغه‌ای مشترک برای تمام انسان‌هاست و حتی در آثار هنری و فیلم‌هایی مانند «میان‌ستاره‌ای» نیز بازتاب می‌یابد.

آیا می‌توان با تلفیق آینده‌پژوهی علمی و فلسفی، مسائل مهم فلسفی جهان و ایران را پیش‌بینی و تحلیل کرد؟ پاسخ مثبت است؛ زیرا تنها با این رویکرد می‌توان به شناخت درست و راهبردی برای مواجهه با چالش‌های آینده دست یافت.

* آیا این کنفرانس سهم فلسفه ایرانی و اندیشمندان معاصر ایران را جهانی می‌کند؟

بله، کاملاً. دیدگاه‌های فیلسوفان بزرگی چون ابن‌سینا، فارابی، ملاصدرا و سهروردی در مواجهه با مسائل نوین نیازمند بازاندیشی و تفسیری نو است تا بتواند در تحلیل مسائل امروز سهمی داشته باشد. اندیشمندانی مانند دکتر غلامرضا اعوانی از این میراث بهره‌مند شده و سخنرانی خواهند کرد. علاوه بر آن، مقالات اساتید فلسفه ایران و اعضای گروه فلسفه دانشگاه تبریز، از جمله دکتر مسعود امید، در این کنفرانس ارائه خواهد شد. همزمانی این کنفرانس با روز بزرگداشت ابونصر فارابی یا روز حکمت و فلسفه ایرانی، ارزش معنایی و تاریخی ویژه‌ای به آن می‌بخشد.

* چه کسانی سخنرانان این کنفرانس هستند و مخاطبان آن چه کسانی‌اند؟

این کنفرانس با حضور یازده استاد و فیلسوف برجسته از ایران و پنج قاره جهان برگزار می‌شود. از جمله سخنرانان: دکتر غلامرضا اعوانی از ایران، اسلاوی ژیژک از مدرسه عالی اروپایی سوئیس، پروفسور رابرت هانا از کانادا، پروفسور موریس همینگتون از دانشگاه پرتلند آمریکا و دونالد گیلیس از کالج لندن انگلستان هستند. موضوعاتی چون اهمیت فلسفه برای انسان امروز، مسائل اخلاقی، علم و هوش مصنوعی مطرح خواهند شد.

مخاطبان این کنفرانس محدود به دانشجویان و اساتید فلسفه نیستند؛ تمامی علاقه‌مندان به فلسفه و علوم انسانی می‌توانند از سخنرانی‌ها بهره‌مند شوند. انتظار می‌رود بیش از ۵۰۰۰ نفر از سراسر جهان این کنفرانس را دنبال کنند.

* نقش چنین کنفرانس‌هایی در ارتقای جایگاه دانشگاه تبریز چیست؟

برگزاری هر کنفرانس بین‌المللی، نام دانشگاه تبریز (University of Tabriz) را در محافل علمی و دانشگاهی مطرح می‌کند و بستری برای تعامل و همکاری با دانشگاه‌های دیگر جهان فراهم می‌آورد. این اقدام می‌تواند گامی مهم در توسعه همکاری‌های بین‌المللی در حوزه علوم انسانی و فلسفه باشد و امید است در آینده، سخنرانی‌های مشترک آنلاین با دانشگاه‌های خارجی گسترش یابد. در عصر کنونی، روابط بین‌المللی شرط رشد و توسعه هر دانشگاه است. چنین تلاش‌هایی همچنین نشان‌دهنده ظرفیت فلسفه معاصر ایران برای جذب، هضم و تعامل با فلسفه‌های جهانی است.

 اخبار مرتبط:

اولین کنفرانس بین‌المللی «آینده جهان و مسائل جدید فلسفی» در دانشگاه تبریز