گزارش مشروح همایش ملی «آذربایجان، دیپلماسی و تمامیت ارضی ایران» در دانشگاه تبریز
همایش ملی «آذربایجان، دیپلماسی و تمامیت ارضی ایران» بزرگداشت میرزا محبعلیخان ناظمالملک مرندی یکانلو، با حضور جمع کثیری از علاقمندان، دانشجویان و پژوهشگران و با سخنرانی دکتر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، در دانشگاه تبریز برگزار شد.
آذربایجان؛ سنگر تاریخی دیپلماسی ایران در دفاع از هویت و تمامیت ارضی
به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، دکتر محمدتقی اعلمی، رئیس دانشگاه تبریز، طی سخنانی با قدردانی از حضور دکتر عباس عراقچی، دیپلمات برجسته کشور، بر اهمیت این رویداد علمی در شرایط حساس منطقهای و جهانی تأکید کرد.
وی در ادامه با اشاره به جایگاه تاریخی و فرهنگی آذربایجان در گستره هویت ایرانی اظهار داشت: آذربایجان در طول تاریخ، نه تنها بخشی از هویت فرهنگی و تمدنی ایران بوده، بلکه همواره در مقاطع سرنوشتساز، سنگری استوار برای پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی کشور به شمار آمده است.
دکتر اعلمی افزود: این خطه گرانمایه زادگاه مردان بزرگی در عرصههای علم، ادب و سیاست است؛ از جمله میرزا محبعلیخان ناظمالملک مرندی که با درک عمیق از مفهوم دیپلماسی نوین، راه تعامل همراه با عزت ملی را برگزید.
به گفته وی، درس میرزا ناظمالملک آن است که دیپلماسی موفق بر بنیان فرهنگ، هویت و آگاهی تاریخی استوار است و هیچ سیاست پایداری بدون اتکا به فرهنگ و خرد جمعی ملتها دوام نخواهد یافت.
رئیس دانشگاه تبریز در ادامه با اشاره به نقش دانشگاهها در عرصه دیپلماسی علمی و فرهنگی گفت: دانشگاه تبریز بهعنوان یکی از مراکز پیشرو کشور، خود را پایگاه اندیشهورزی و گفتوگو در حوزه قفقاز، آذربایجان و ایران فرهنگی میداند و در سالهای اخیر با گسترش همکاریهای علمی و فرهنگی با دانشگاهها و اندیشکدههای منطقه، کوشیده است دیپلماسی علمی را در مسیر تقویت پیوند ملتها و تثبیت جایگاه ایران بهعنوان محور ثبات و خرد در منطقه گسترش دهد.
وی با بیان اینکه همایش حاضر جلوهای از پیوند دانش با سیاست و فرهنگ با امنیت ملی است، افزود: پژوهشهای ارائهشده در این همایش میتواند ما را در شناخت بهتر ابعاد تاریخی و تمدنی نقش آذربایجان در پاسداری از ایران و هویت ایرانی یاری دهد و زمینهساز ترسیم آیندهای روشنتر برای همگرایی منطقهای باشد.
دکتر اعلمی در پایان ضمن قدردانی از اساتید، دانشجویان، پژوهشگران و دبیرخانه همایش در تهران و تبریز، حضور ارزشمند دکتر عراقچی را ارج نهاد و ابراز امیدواری کرد که راه بزرگان دیپلماسی ایران، از میرزا محبعلیخان ناظمالملک تا دیپلماتهای فرهیخته امروز، همچنان الهامبخش خرد، عزت و وحدت ملی باشد.
دیپلماسی و قدرت ملی دو رکن مکمل در حفظ استقلال و تمامیت ارضی ایران هستند
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، نیز در همایش ملی «آذربایجان، دیپلماسی و تمامیت ارضی ایران» که به مناسبت بزرگداشت میرزا محبعلیخان ناظمالملک مرندی یکانلو در دانشگاه تبریز برگزار شد، با ابراز خرسندی از حضور در جمع اندیشمندان و اساتید دانشگاه تبریز، گفت: خداوند بزرگ را شاکرم که در شهر تاریخی و پیشرو تبریز، در جمع فرهیختگان و پژوهشگران، فرصتی برای هماندیشی فراهم آمده است. این گردهمایی اقدامی ارزشمند برای پاسداشت تلاش مردمانی است که با اخلاص و ایثار، برای استقلال و تمامیت ارضی ایران کوشیدند و گمنامی و حتی بدنامی را به جان خریدند تا ایران سرافراز بماند.
عراقچی با اشاره به تنوع فرهنگی، قومی و مذهبی ایران، افزود: ایران، سرزمینی است با تنوعی بیمانند که همواره موجب رشک بیگانگان بوده است، اما آنچه مایه مباهات ملت ماست، ایستادگی و همدلی زنان و مردانی است که در دفاع از خاک و فرهنگ ایران از هیچ کوششی دریغ نکردهاند.
وزیر امور خارجه با تجلیل از نقش میرزا محبعلیخان ناظمالملک مرندی در تاریخ دیپلماسی ایران گفت: ناظمالملک مرندی از چهرههای شاخص دیپلماسی دوران قاجار بود که در شرایط سخت سیاسی و در زمان طمعورزی قدرتهای استعماری، سهمی ارزشمند در صیانت از مرزهای ایران ایفا کرد. میهندوستی، هوشمندی و تسلط او بر فنون مذاکره موجب شد مأموریت حساس تحدید حدود ایران با عثمانی را با موفقیت به انجام رساند. خدمات او و همعصرانش میراثی گرانسنگ برای دستگاه دیپلماسی امروز کشور است.
وی ادامه داد: دیپلماسی در اندیشه سیاسی ایران، ابزاری موقتی نیست، بلکه جلوهای از عقلانیت پایدار در روابط میان ملتهاست. ایرانیان در طول تاریخ باور داشتهاند که گفتوگو بخشی از قدرت است، نه جایگزین آن. همانگونه که اقتدار، پشتوانه سخن است، سخن نیز میتواند سپر اقتدار باشد.
عراقچی با اشاره به سه اصل بنیادین گفتوگو در سنت دیپلماتیک ایران گفت: کرامت در گفتوگو یعنی حفظ عزت ملی حتی در شرایط دشوار؛ صبر یعنی پرهیز از شتابزدگی و سنجیدن هر واژه پیش از بیان؛ و توازن یعنی آنکه مذاکره نه میدان عقبنشینی است و نه لجاجت، بلکه عرصه یافتن نقطه تلاقی میان عزت و مصلحت.
وزیر امور خارجه یادآور شد: در منابع اروپایی قرن نوزدهم از جمله نوشتههای سرجان ملکم و لرد کرزن، از دیپلماتهای ایرانی با احترام یاد شده است. آنان اذعان کردهاند که ایرانیان حتی در سختترین مذاکرات، زبان خود را از تندی میپیرایند و همواره راه گفتوگو را باز میگذارند. این ویژگی نشان میدهد ادب و وقار در مذاکره بخشی از فرهنگ سیاسی ایران است، نه اقتضای موقت زمانه.
وی با اشاره به نقش تاریخی شمالغرب کشور در سیاست خارجی ایران گفت: این منطقه از تبریز و اردبیل تا رشت و ارومیه، تنها مرز سیاسی نبوده بلکه دروازه تاریخی تعامل ایران با قفقاز، آناتولی و حوزه دریای سیاه است. در همین سرزمین، مفهوم توازن میان همسایگی و حاکمیت به صورت نهادی در سیاست ایران شکل گرفته است. امروز نیز استانهای آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل و گیلان همین نقش را در ارتباط جمهوری اسلامی ایران با کشورهای گرجستان، آذربایجان، ارمنستان، ترکیه و روسیه ایفا میکنند.
عراقچی در ادامه از سیاست «دیپلماسی استانی» بهعنوان یکی از برنامههای مهم وزارت امور خارجه یاد کرد و گفت: نمایندگیهای سیاسی و کنسولی جمهوری اسلامی ایران در پنج کشور یاد شده مأموریت دارند تا ارتباط مستمر و مؤثری با مراکز استانهای شمالغرب کشور برقرار کنند و با گسترش همکاریهای اقتصادی، فرهنگی و مردمی، زمینهساز احیای پیوندهای تاریخی و تمدنی ایران در این منطقه باشند.
وی با تأکید بر تداوم اصول تاریخی سیاست خارجی ایران افزود: در جهانی که بحرانها پیچیدهتر و رقابتها چندلایهتر شده است، دیپلماسی ایران همچنان بر همان اصول تاریخی خود یعنی مقاومت در اصول و انعطاف در روشها تکیه دارد. تجربه ایران ثابت کرده است که هیچ بحرانی مطلق و هیچ بنبستی دائمی نیست و پنجره دیپلماسی برای جمهوری اسلامی ایران همواره گشوده است.
وزیر امور خارجه تصریح کرد: گفتوگو و مذاکره با قلدری و دیکتهکردن متفاوت است. جمهوری اسلامی ایران با دشمن متجاوزی که از مسیر گفتوگو خارج شده و به تهدید و تهاجم روی آورده است، مذاکره نخواهد کرد. شرط استمرار مذاکره، پایبندی دو طرف به اصول دیپلماسی برابر و منافع متقابل است.
عراقچی ادامه داد: دیپلماسی در دوران جنگ نیز متوقف نمیشود. همانگونه که دستگاه دیپلماسی کشور در زیر آتش جنگ به دفاع از تمامیت آب و خاک و منافع ملی پرداخت، امروز نیز وظیفه خود را در حفظ استقلال، حاکمیت ملی و صیانت از امنیت و صلح دنبال میکند. ما معتقدیم نیروهای مسلح همواره پشتیبان مذاکره کنندگان و مدافع امنیت ملی بوده اند و همواره دیپلماسی در کنار میدان حضور دارد. جمهوری اسلامی ایران مذاکره را نشانه ضعف نمیداند، بلکه آن را جلوهای از حاکمیت عقل و اقتدار میداند.
وی در بخش پایانی سخنان خود با دعوت از پژوهشگران برای استفاده از گنجینه اسناد وزارت امور خارجه گفت: این مجموعه شامل بیش از ۶۰ میلیون برگ سند تاریخی است و یکی از منابع منحصربهفرد برای شناخت ابعاد ناشناخته سیاست خارجی و تلاشهای دیپلماتهای ایرانی در طول تاریخ به شمار میرود.
وزیر امور خارجه در پایان از دانشگاه تبریز و برگزارکنندگان همایش ملی «آذربایجان، دیپلماسی و تمامیت ارضی ایران» بهویژه در بزرگداشت میرزا محبعلیخان ناظمالملک مرندی قدردانی کرد.
آذربایجان، سنگر هویت ملی و پیشانی دیپلماسی ایران است
دکتر بهرام سرمست، استاندار آذربایجان شرقی، نیز در آیین گرامیداشت میرزا محبعلیخان ناظمالملک مرندی یکانلو، از رجال برجسته تاریخ سیاست و دیپلماسی ایران، آذربایجان را نه صرفاً یک جغرافیا، بلکه اندیشهای تاریخی، سنگری ملی و نمادی زنده از هویت ایرانی توصیف کرد.
وی با تأکید بر نقش ماندگار آذربایجان در تحولات سرنوشتساز کشور اظهار داشت: آذربایجان در طول تاریخ، تنها مرزبان سرزمین ایران نبوده است، بلکه پاسدار هویت ملی و آبروی سیاسی کشور نیز به شمار میرود. از عصر مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس، این خطه همواره در صف نخست دفاع از ایران، چه در میدان غیرت و چه در عرصه عقلانیت و تدبیر سیاسی، حضور پررنگی داشته است.
استاندار آذربایجان شرقی با اشاره به پیوند تاریخی میان قدرت ملی و دیپلماسی مؤثر تصریح کرد: در تاریخ سیاسی ایران، هر زمان که دیپلماسی هوشمند با قدرت ملی همافزا شده است، کشور به اقتدار و انسجام رسیده است. در این مسیر، آذربایجان همواره بهعنوان پایگاه راهبردی توازن و ثبات ایران نقشآفرینی کرده و در برابر قدرتهای خارجی و تحولات منطقهای، حافظ امنیت و انسجام ملی بوده است.
دکتر سرمست در ادامه با اشاره به جایگاه علمی و سیاسی میرزا محبعلیخان ناظمالملک مرندی یکانلو گفت: شخصیتی که امروز از او یاد میکنیم، از برجستهترین اندیشمندان و فعالان عرصه سیاست خارجی ایران در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ این سرزمین بود. او دیپلماسی را نه ابزاری برای سازش، بلکه وسیلهای در خدمت منافع و سیاست ملی میدانست و در آثار و گزارشهای خود، بر ضرورت حضور فعال و هوشمند ایران در معادلات منطقهای تأکید ویژه داشت.
وی افزود: میرزا محبعلیخان ناظمالملک، همچون بسیاری از فرزندان غیور آذربایجان، از مکتب وطنپرستانه تبریز برخاست؛ مکتبی که سیاست را استمرار غیرت ملی میداند. بزرگداشت امروز، صرفاً یادآوری گذشته نیست، بلکه بازتعریفی راهبردی برای امروز ایران است؛ زیرا کشور ما بار دیگر در کانون تحولات قفقاز جنوبی قرار گرفته و برخی بازیگران در تلاشاند عمق استراتژیک ایران را تضعیف کنند.
استاندار آذربایجان شرقی با تأکید بر ضرورت اتخاذ سیاستی فعال و واقعنگر در برابر تحولات منطقه گفت: در شرایط کنونی، دیپلماسی پویا و قدرت ملی هوشمند ضرورتی انکارناپذیر است. موضع ما روشن است: آذربایجان بخشی از امنیت ملی ایران است و تمامیت ارضی کشور، خط قرمز تاریخی ملت ایران محسوب میشود. هیچ معادلهای در منطقه بدون حضور و نقشآفرینی ایران قابل حل نیست و آذربایجان در این میان، سنگر نخست امنیت ملی ما به شمار میرود.
وی با اشاره به پیوند هویت تاریخی و دکترین امنیت ملی ایران خاطرنشان کرد: ایران، امنیت ملی را نه بهعنوان یک شعار، بلکه بهمثابه دکترین هوشمند خود میشناسد؛ همان دکترینی که اندیشمندانی چون میرزا محبعلیخان ناظمالملک به ما آموختند. ملتی که از حافظه تاریخی خود غافل بماند، در مسیر آینده سیاسیاش دچار نابینایی خواهد شد.
دکتر سرمست در پایان تأکید کرد: دیپلماسی برای ما ابزار قدرت است، نه دروازه وابستگی. آذربایجان، پیشانی اندیشه ژئوپلیتیک ایران است، نه حاشیه جغرافیای آن. از اینرو، از دانشگاهها، پژوهشگران و نخبگان عرصه سیاست خارجی دعوت میکنم تا با بازخوانی اندیشه و میراث شخصیتهایی چون ناظمالملک مرندی، در مسیر بازسازی سیاست ملی و تقویت هویت تاریخی ایران گام بردارند؛ چرا که هیچ ملتی بدون شناخت ریشههای هویتی خویش قادر به تولید قدرت راهبردی نخواهد بود.
آذربایجان و دیپلماسی ایران؛ تبریز میزبان پاسداشت میراث ناظمالملک
دکتر خلیل شیر غلامی، مدیرکل مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه، نیز در آیین افتتاحیه همایش ملی «آذربایجان، دیپلماسی و تمامیت ارضی ایران» با ابراز خرسندی از حضور در تبریز، این شهر را یکی از کانونهای اصلی تحولات سیاسی و اجتماعی تاریخ ایران دانست. وی تأکید کرد برگزاری این همایش با محوریت بزرگداشت میرزا محمدعلیخان ناظمالملک مرندی، نشاندهنده پیوند عمیق آذربایجان با تاریخ دیپلماسی و صیانت از تمامیت ارضی کشور است.
وی با اشاره به همکاری دانشگاه تبریز، مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه و مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب در برگزاری این رویداد گفت: این مرکز به عنوان بازوی تخصصی وزارت امور خارجه، هزاران سند ارزشمند از رجال برجسته دیپلماسی ایران از جمله آثار ناظمالملک را نگهداری میکند. ناظمالملک دیپلماتی فرهیخته بود که با استناد به اسناد معتبر، موفق شد بیش از ۵۰ کیلومتر از خاک ایران را از دولت عثمانی بازپس گیرد.
مدیرکل مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی با بیان اینکه معرفی شخصیتهای تأثیرگذار تاریخ روابط خارجی از مأموریتهای اصلی این مرکز است، افزود: تلاش داریم با انتشار و بازخوانی اسناد تاریخی، نسل جدید پژوهشگران و دانشجویان را با میراث علمی رجال اثرگذار سیاست خارجی آشنا کنیم.
وی همچنین به کتاب «روزنامه مأموریت اسلامبول» اشاره کرد و گفت: این اثر که در این همایش رونمایی میشود، شامل مکاتبات، صورتجلسات و یادداشتهای مأموریت ناظمالملک در کمیسیون تحدید حدود ایران و عثمانی است و بخش مهمی از تاریخ روابط خارجی کشور را بازتاب میدهد. این کتاب حاصل تحقیقات دقیق دکتر نصرالله صالحی است.
وی با اشاره به حضور دکتر سید عباس عراقچی در اختتامیه همایش به عنوان سخنران ویژه افزود: حضور وزیر امور خارجه، بیانگر توجه جدی دستگاه دیپلماسی به تاریخ روابط خارجی و نقش آذربایجان در پاسداری از مرزهای کشور است.
در پایان، دکتر شیر غلامی از حمایت استانداری آذربایجان شرقی، دانشگاه تبریز، مؤسسه میراث مکتوب و اساتید و پژوهشگران این همایش قدردانی کرد و گفت: بازخوانی خدمات دیپلماتهای گمنام و تاریخساز، علاوه بر ادای احترام به گذشته، الگوی الهامبخشی برای نسل امروز جهت حفظ منافع ملی و عزت ایران اسلامی است.
آذربایجان، دیپلماسی و تمامیت ارضی؛ تاریخ الهامبخش آینده ایران
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تبریز در افتتاحیه همایش با اشاره به اهمیت موضوع این همایش اظهار کرد: آذربایجان، دیپلماسی و تمامیت ارضی ایران، سه محور کلیدی و همزاد تاریخ کشور ما هستند و حفظ تمامیت ارضی، همواره مهمترین دغدغه و بزرگترین منفعت ملی در عرصه روابط بینالملل بوده است.
دکتر جواد علیپور با تأکید بر نقش برجسته میرزا محمدعلیخان ناظمالملک در تاریخ دیپلماسی ایران افزود: این دیپلمات نامدار، طی پنج دهه حضور در وزارت امور خارجه، بدون توسل به جنگ و تنها با اتکای به دیپلماسی مؤثر، توانست بخشهایی از اراضی ایران را بازپس گیرد. وی با ترجمه آثار حقوق بینالملل و بهرهگیری از ظرفیتهای قانونی، از حقوق ملی کشور دفاع کرد.
وی در پایان با اشاره به ضرورت توجه نسل جوان به تاریخ، گفت: تاریخ چراغ راه آینده است و مروری دوباره بر دستاوردهای پیشینیان، میتواند الهامبخش نسل امروز در صیانت از تمامیت ارضی و ارتقای منافع ملی باشد.
بازخوانی تاریخ برای صیانت از تمامیت ارضی ایران
معاون سیاسی استانداری آذربایجان شرقی با تأکید بر ضرورت بازخوانی برهههای مهم تاریخ کشور گفت: بخشی از تاریخ ایران هست که گاه زود فراموش میشود، در حالی که مردمی که تاریخ نخوانند، محکوم به تکرار آن هستند. امروز قصد داریم دورهای از تاریخ را مرور کنیم که موجب افتخار ملی است.
دکتر مرتضی محمدزاده با اشاره به پژوهشهای خود بر «رساله تحقیقات سرحدیه» اثر میرزا جعفرخان مشیرالدوله افزود: این سند، بیانگر نقش میرزا علیخان ناظمالملک در تحدید حدود مرزی ایران و عثمانی و تثبیت روابط دیپلماتیک دو کشور است.
وی یادآور شد: اگرچه سه قرن نخست روابط ایران و عثمانی همراه با فراز و فرود و جنگهای متعدد بود، اما سرانجام با تلاشهای ناظمالملک، معاهده ارزروم دوم در سال ۱۸۴۷ امضا شد و کمیسیون تحدید حدود با پیمایش سختترین مسیرها و شناخت دقیق جغرافیا، امنیت مرزها را تضمین کرد.
وی در پایان تأکید کرد: نسل جدید باید با مرور تاریخ، از خدمات پیشینیان در پاسداری از تمامیت ارضی درس بگیرد، چراکه تاریخ چراغ راه آینده است.
ناظمالملک؛ حکمت گذشته، الهام فردای ایران
در ادامه این همایش ملی، مدیرعامل مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب با بیان اینکه «ایران» محور اصلی تمام فعالیتهای علمی و فرهنگی او بوده است، گفت: تمام لحظات زندگیام، از انتشار کتاب تا برگزاری نشستها، با عشق به ایران گذشته است.
دکتر اکبر ایرانی با اشاره به افتخار ایرانیان به نظامی گنجوی و تعبیر «ایران؛ دل زمین» افزود: ناظمالملک از مفاخر ملی است که با قدرت قلم و دیپلماسی مؤثر، در بازپسگیری بخشی از خاک وطن نقشآفرینی کرد و نام ایران را سربلند ساخت.
وی پنج محور اندیشهای ناظمالملک را چنین برشمرد: سرمایه انسانی، عدالت، قدرشناسی از خدمتگزاران، دانش به عنوان زیرساخت امنیت ملی و ضرورت اصلاح فرهنگ سیاسی و شایستهسالاری.
دکتر ایرانی با تأکید بر نگاه راهبردی ناظمالملک گفت: او دریافته بود که در جهان جدید، قدرت از دانش میجوشد و کشور عقبمانده از علم، محکوم به انزواست.
وی در پایان تأکید کرد: امروز نیز مسیر توسعه ملی از همین پنج رکن میگذرد و اندیشههای ناظمالملک همچنان برای آینده ایران راهگشاست.
مکتب دیپلماسی تبریز؛ از میراث ناظمالملک تا مسئولیت نسل امروز
دکتر عباس قدیمی قیداری، دبیر علمی همایش و استاد گروه تاریخ دانشگاه تبریز هم با اشاره به نقش رجال آذربایجانی در شکلگیری وزارت امور خارجه نوین ایران، از جمله میرزا محبعلیخان ناظمالملک، گفت: مکتب سیاست خارجی تبریز با تلاش این رجال پایهگذاری شد و استمرار یافت و سهم مهمی در حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور داشت.
وی همچنین با تأکید بر اهمیت علوم انسانی، بهویژه تاریخ و علوم سیاسی، در تحلیل بحرانهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی افزود: شناخت درست گذشته، مبنای تصمیمگیری صحیح برای آینده است.
دکتر قدیمی قیداری برگزاری چنین همایشهایی را مسئولیتی ملی دانست و گفت: این رویدادها میتواند آگاهی تاریخی و علمی نسل جوان را تقویت کند.
در ادامه دبیر علمی همایش نیز با اشاره به همکاری مؤثر وزارت امور خارجه در دسترسی به اسناد تاریخی تأکید کرد: تنها بخش کوچکی از خدمات مفاخر دیپلماسی ایران شناخته شده است. به گفته وی، میرزا محبعلیخان ناظمالملک و فرزندش بیش از یک قرن برای ایران خدمت کردند و با وجود سختیها، از دفاع از مرزهای کشور دست برنداشتند.
میرزا محبعلیخان؛ الگوی تبریزی دیپلماسی موفق ایران
دکتر نصرالله صالحی در ادامه برنامه، هم با مرور اسناد تاریخی مربوط به مذاکرات مرزی ایران و عثمانی در دوره قاجار گفت: نام دیپلماتهایی چون میرزا جعفرخان مشیرالدوله، میرزا محبعلیخان ناظمالملک و میرزا محسنخان مشیرالدوله تبریزی در اغلب این هیئتها ثبت شده و نقش آنان در دفاع از حقوق ایران در مرزهای شرقی و غربی قابل انکار نیست.
وی در تحلیل ویژگیهای حرفهای دیپلماتهای برجسته آذربایجان، میرزا محبعلیخان را نمونهای ممتاز از دیپلماتی دانشمند و شجاع معرفی کرد و افزود: او در زبانهای فارسی و ترکی، و نیز در دانش حقوق، تاریخ و جغرافیا سرآمد روزگار خویش بود و بسیاری از مذاکرات و لایحههای مهم را شخصاً و با نگارشی دقیق به انجام رساند.
دکتر صالحی تأکید کرد: یک دیپلمات برای دفاع از تمامیت ارضی ایران باید دانش، جسارت، تسلط زبانی، آگاهی حقوقی، شناخت تاریخی و مهارت مذاکره را توأمان داشته باشد و این شش ویژگی در میرزا محبعلیخان بهطور کامل جمع بود.
وی در پایان با اشاره به آثار مکتوب ناظمالملک، این اسناد را گواهی بر نقش او در دفاع هوشمندانه از منافع ملی ایران دانست و یادآور شد: برای یافتن الگوی دیپلماسی امروز، باید به چنین رجال تاریخساز بازگشت.
این همایش با هدف تبیین نقش تاریخی و معاصر آذربایجان در صیانت از تمامیت ارضی ایران و بررسی ابعاد دیپلماسی ملی در این زمینه برگزار گردید. در این رویداد ملی، از سه جلد کتاب منتشرنشده میرزا محبعلیخان ناظمالملک مرندی رونمایی شد و از صاحبان مقالات برتر نیز تجلیل به عمل آمد.
در اختتامیه این همایش که با حضور شخصیت های برجسته ملی در حوزه های علم، سیاست و اجتماع برگزار شد، با حضور وزیر امور خارجه، استاندار آذربایجان شرقی، نماینده مردم تبریز در مجلس و رئیس دانشگاه تبریز از صاحبان مقاله های برتر تجلیل شد.
همچنین طی آئین ویژهای نشان دانشگاه تبریز توسط دکتر محمدتقی اعلمی به سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه اهدا شد. دکتر عراقچی نیز تندیس ویژه همایش را به منظور سپاسگزاری از زحمات دکتر اعلمی به وی اهدا کرد.
یکی از حاشیه های جالب این همایش که بازتاب بسیار گسترده ای در رسانه های ملی و جهانی پیدا کرد، این بود که وزیر امور خارجه با مشاهده دکتر خیراندیش استاد نامدار تاریخ که زمانی در دانشکده امور خارجه استاد دکتر عراقچی بود به نشانه قدردانی اقدام به بوسیدن دست وی نمود که با تشویق ممتد حاضران مواجه شد.
از مهمترین بخش های همایش، برگزاری دو پنل علمی در دو تالار جداگانه(تالار موحد و تالار کاتوزیان) بود.
بخش علمی همایش که توسط دکتر قدیمی قیداری مدیریت شد، با استقبال علاقمندان و دانشجویان مقاطع تحصیلی برگزار گردید.
این همایش با مشارکت مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب، مرکز مطالعات سیاسی و بینالملل، دانشگاه تبریز، بنیاد ایرانشناسی آذربایجانشرقی، استانداری آذربایجان شرقی و جمعی از نهادها و مؤسسات علمی و فرهنگی کشور و با استقبال شایان توجه دانشجویان و علاقمندان تاریخ و هویت ملی ایران برگزار شد و در رسانه های گروهی جهان بازتاب فراوانی داشت.
نظر شما :