فرصت‌ها و چالش‌های جذب دانشجویان بین‌المللی

یکصد و بیست و ششمین جلسه شورای فرهنگ عمومی استان، با حضور نماینده ولی‌فقیه در استان، سرپرست دانشگاه تبریز، معاون سیاسی و اجتماعی استاندار و جمعی از مدیران کل و رؤسای سازمان‌ها و اعضای حقیقی و حقوقی شورا در محل ستاد فرماندهی سپاه عاشورا برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، دکتر محمدتقی اعلمی در بخشی از این جلسه طی سخنانی در ارتباط با فرصت‌ها و چالش‌های جذب دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه‌های استان اظهار کرد: جذب دانشجویان بین‌المللی از جهت رتبه‌بندی و افزایش تعاملات بین‌المللی، یک امتیاز برای دانشگاه‌ها محسوب می‌شود و سیاست در نظرگرفته شده در دولت قبل براین اساس بود که می‌بایست تعداد دانشجویان بین‌المللی در کشور به 320 هزار نفر برسد و در همین راستا مکاتبات زیادی بین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و دفتر جذب دانشجویان غیر ایرانی دانشگاه‌ها در ارتباط با بالابردن ظرفیت پذیرش دانشجویان  بین‌المللی انجام شده بود.

وی ادامه داد: ما معتقدیم با وجود افزایش میزان پذیرش دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه‌های استان، زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری مناسب برای این کار فراهم نشده و در برخی از دانشگاه‌ها مشکلات اساسی وجود دارد که یکی از مشکلات جذب دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه تبریز توزیع ناهمگون این دانشجویان است؛ به‌طوریکه در یک دانشکده با بیش از 70 عضو هیأت علمی حدود 60 و در دانشکده‌ای دیگر که مثلا 30 عضو هیأت علمی دارد، بیش از 400 دانشجوی بین‌المللی پذیرش شده است.

دکتر اعلمی در تشریح فرصت‌های پذیرش دانشجویان بین‌المللی گفت: ورود دیدگاه‌ها و روش‌های جدید به دانشگاه و ارتقاء سطح علمی و آموزشی در صورت پذیرش اصولی یکی از فرصت‌های مهم است. پذیرش اصولی عبارت است از اینکه ما باتوجه به ظرفیت‌های موجود به لحاظ سخت‌افزاری و نرم‌افزاری اعم از اساتید، آزمایشگاه‌ها و...، مبادرت به جذب دانشجویان بین‌المللی کنیم.

وی خاطرنشان کرد: یکی از مشکلات ما در پذیرش دانشجویان تحصیلات تکمیلی، پذیرش از طریق برگزاری کنکور است و ما به وزارت علوم پیشنهاد خواهیم داد که همانند بسیاری از کشورهای دنیا، دانشجویان را با بررسی رزومه متقاضی توسط استاد مربوطه و در نظر گرفتن ظرفیت علمی‌شان جذب کنیم که در این صورت می‌توان نسبت به پذیرش دانشجویان ایرانی و بین‌المللی در مقاطع تحصیلات تکمیلی اقدام کرد.

 سرپرست دانشگاه تبریز، تبادل اساتید و انجام پروژه‌های مشترک تحقیقاتی با دانشگاه‌های خارجی، آشنایی اساتید و دانشجویان ایرانی با فرهنگ‌ها و شیوه‌های آموزشی مختلف، ارتقاء اعتبار دانشگاه در سطح بین‌المللی با توجه به امتیاز جذب دانشجوی بین¬المللی، بهبود مهارت‌های زبانی اساتید و دانشجویان ایرانی و تبادلات فرهنگی و اجتماعی موثر را از دیگر مزایا و فرصت‌های جذب دانشجویان بین‌المللی عنوان کرد و افزود: یکی دیگر از فرصت‌های پذیرش دانشجویان بین‌‌المللی، درآمدزایی برای دانشگاه از محل شهریه تحصیلی این دانشجویان است و باتوجه به اینکه دانشگاه‌ها  مکلف هستند 30 درصد از اعتبارات خود را از محل درآمد اختصاصی تأمین کنند، لذا  استفاده از پذیرش دانشجویان بین‌المللی یکی از محل‌های درآمدزایی است.

وی، در تشریح مشکلات پذیرش دانشجویان بین‌المللی نیز گفت: باتوجه به اینکه این دانشجویان به‌صورت اصولی جذب نشده‌اند و دانشگاه‌‌ها نیز به دلیل ابلاغیه وزات، ناچار به پخش این دانشجویان در سطح کلاس‌ها هستند، امکان اختصاص کلاس جداگانه برای دانشجویان بین‌المللی وجود ندارد و از طرفی به‌دلیل شاغل بودن اکثر این دانشجویان در کشور عراق، نمی‌توانند به‌صورت تمام وقت در کلاس‌ها حضور داشته باشند.

دکتر اعلمی افزود: افت سطح علمی کلاس¬های درس به دلیل سطح پایین دانشجویان، افت سطح پژوهش و رساله¬ها، مقالات و پایان‌نامه¬های دانشجویان و امکان افت جایگاه علمی دانشگاه در مجامع و رتبه¬بندی-های جهانی از جمله مهم‌ترین مشکلات در بحث جذب دانشجویان بین‌المللی است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود تاکید کرد: متأسفانه برخی از دانشگاه‌های مطرح کشور به دلیل رعایت نکردن بعضی موارد در جذب دانشجویان بین‌المللی از جمله آموزش زبان فارسی، در لیست سیاه کشور عراق قرار گرفته‌اند و این دانشگاه‌ها نمی‌توانند دانشجوی خارجی جذب کنند.

سرپرست دانشگاه تبریز با بیان اینکه بیش از 95 درصد دانشجویان بین‌المللی از کشور عراق هستند، یادآور شد: پیش از این یک مرکز کارآمد آموزش زبان فارسی برای دانشجویان غیرایرانی در دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین ایجاد شده بود و این دانشجویان باید قبل از پذیرش در دانشگاه مورد نظر خود، زبان فارسی را در این مرکز آموزش دیده و سپس امر پذیرش صورت می‌پذیرفت اما اکنون به دلیل افزایش میزان پذیرش، مجوز لازم به دانشگاه‌ها داده شده تا آموزش زبان فارسی را برعهده بگیرند که معمولا این دوره‌ها به‌دلیل عدم حضور دانشجویان در سر کلاس، موفقیت‌آمیز نبوده است.

وی همچنین خاطرنشان کرد: پذیرش بیش از ظرفیت توسط دانشگاه¬های استان، عدم برگزاری برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی از طرف متولیان فرهنگی دانشگاه‌ها، مشکلات اداری ناشی از عدم تسلط این دانشجویان به زبان فارسی و عدم امکان برقراری ارتباط موثر با کارکنان، برقراری ارتباطات نامتعارف با دانشجویان بین‌المللی که ناشی از وضع مالی خوب این دانشجویان است، احساس تبعیض و بی‌عدالتی از طرف دانشجویان ایرانی به دلیل برخوردهای دوگانه اساتید و کارکنان دانشگاه، بروز تضادهای مذهبی و فرهنگی و اجتماعی، سرخوردگی دانشجویان ایرانی، احساس حقارت به دلیل وضعیت اقتصادی در مقایسه با دانشجویان خارجی، عدم استقبال این دانشجویان از اسکان در خوابگاه¬ها به دلیل وضع مالی خوب آن‌ها و اجازه واحدهای آپارتمانی در مناطق اعیان¬نشین و عدم امکان کنترل آن‌ها از جمله مشکلات موجود در بحث پذیرش دانشجویان بین‌المللی به شمار می‌رود.

دکتر اعلمی در تشریح راه‌های برون رفت از وضعیت کنونی گفت: تدوین آئین¬نامه¬های منطبق بر اسناد بالادستی برای جذب و تحصیل این دانشجویان در دانشگاه‌ها، نظارت دقیق بر روند آموزش دانشجویان بین‌المللی توسط معاونت¬های آموزشی دانشگاه¬ها، الزام اساتید به سخت‌گیری اصولی و اجتناب از مماشات با کمبودهای علمی این دانشجویان، ایجاد یک مرکز مجهز آموزش زبان فارسی و الزام داوطلبان به آموزش زبان فارسی قبل از شروع تحصیل در این مرکز، تمهیدات لازم برای اسکان دانشجویان در پانسیون¬های مجهز و تحت نظارت دانشگاه، فراجا و سایر نهادها و برگزاری برنامه¬های فرهنگی و اجتماعی برای شناساندن شهرها، اماکن، فرهنگ¬ها، قومیت¬ها راهکارهای پیشنهادی برای برون رفت از وضعیت و مشکلات فعلی است.

ضرورت ایجاد کارگروه برای انجام کارهای فرهنگی برای دانشجویان بین‌المللی

نماینده ولی‌فقیه در استان و امام جمعه تبریز نیز با تأکید بر اهمیت و فرصت حضور دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه تبریز با اشاره به ضرورت ایجاد کارگروهی برای انجام کارهای فرهنگی برای دانشجویان بین‌المللی گفت: باتوجه به اینکه همه دانشگاه‌ها درگیر این موضوع هستند، امکان انجام کار فرهنگی با یک یا دو نفر وجود ندارد و دانشگاه‌ها می‌بایست برای معرفی و تبلیغ مسائل فرهنگی کشور به دانشجویان بین‌المللی، کارگروهی فعال تشکیل دهند.

حجت الاسلام و المسلمین دکتر احمد مطهری اصل در ارتباط با مشکلات زبان فارسی دانشجویان بین‌المللی نیز خاطرنشان کرد: جامعه المصطفی العالمیه یک مرکز کاملا متخصص در زمینه آموزش زبان فارسی برای افراد غیرایرانی است که مجوز این کار از سوی وزارتین علوم و بهداشت به این مرکز اعطاء شده است. دانشگاه‌ها می‌توانند در بحث آموزش زبان فارسی به دانشجویان بین‌المللی از تجارب این نهاد علمی استفاده کنند و بعد از اتمام دوره‌ آموزشی، نسبت به جذب دانشجویان غیرایرانی اقدام کنند.

لزوم پایبندی به قوانین آموزشی و رعایت استانداردهای بین‌المللی

حجت الاسلام و المسلمین محمد انوری، مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های آذربایجان شرقی نیز طی سخنانی کوتاه، بر لزوم پایبندی به قوانین آموزشی و رعایت استانداردهای بین‌المللی تأکید نمود و از دکتر اعلمی سرپرست دانشگاه تبریز بخاطر در اولویت‌گذاری بحث دانشجویان بین‌المللی و آسیب‌شناسی دقیق و موشکافانه این بحث قدردانی کرد.