"خط امام" یک عنوان ارزشی و پیامدار در جامعۀ ایران است

"خط امام" یک عنوان ارزشی و پیامدار در جامعۀ  ایران است و با توجه به جایگاه رفیع و ارزشمند امام خمینی در میان مردم مسلمان ایران، کلیۀ افرادی که قصد دارند محبوبیتی و مقبولیتی در جامعه پیدا کرده و دیدگاه و عمل خود را به جامعه بقبولانند سعی می کنند از این عنوان بهره ببرند. چه بسا تفکراتی کاملاً متضاد که همگی مدعی پیروی از خط امام هستند. لهذا با توجه به جامعیت حضرت امام و همه جانبه نگری ایشان اکثر تفکرات برای اثبات حقانیت و صحت دیدگاه خود از بیانات و مکتوبات ایشان شواهدی را ذکر می کنند. این ادعاها به اندازه ای وسعت یافته بود که در اوایل انقلاب حزب توده نیز علی رغم اینکه خود شاخه ای از حزب کمونیست شوروی بود ادعای پیروی از خط امام می کرد.

 شاخص ها و ویژگی های حضرت امام خمینی(ره)

 1. تدین

امام خمینی در تمام عمر خود در صدد شناخت دین و عمل به آن بود و به گواه افرادی که از جوانی با ایشان همراه بوده اند همواره متهجد بود و علی رغم فیلسوف بودن و غور در مباحث عقلی و فلسفی همواره در برابر احکام الهی و عبادات کاملاً تسلیم بود. و امام مدام سعی می کردند علم و مناصب اجتماعی ایشان را از راز و نیاز و اعمال عبادی فردی و اجتماعی دور نکند. به عنوان مثال ایشان در طول دوران طولانی حضور در نجف اشرف هر شب رأس ساعت معینی در حرم حضرت امیر حضور یافته و به زیارت و دعا مشغول می شدند و در مقابل اصرار مرحوم حاج آقا مصطفی که از ایشان می خواهد در ایام بیماری به حرم مشرف نشوند می فرمایند: «مصطفی تقاضا دارم روح عوامانه را از ما نگیری»

 2. اخلاص

امام خمینی عبد صالح خدا بود و تمام تلاش او در راه تقرب به درگاه الهی صرف می شد در سراسر عمر پربرکت ایشان و در تک تک حرکات و افعال این مرد بزرگ اخلاص را می توان دید. امام پس از فتح خرمشهر در پیام خود به رزمندگان سفارش می کند که:

«هوشیار باشید که پیروزی ها هر چند عظیم و حیرت انگیز است شما را از یاد خداوند که نصر و فتح در دست اوست غافل نکند و غرور و فتح شما را به خود جلب نکند که این آفتی بزرگ و دامی خطرناک است که با وسوسۀ شیطان به سراغ  آدم می آید و برای اولاد آدم تباهی می آورد»

 3. دعوت کننده به قیام برای خدا

اولین سند مبارزاتی مکتوب از حضرت امام حاوی دعوت به قیام برای خداست و با آیه شریفۀ «قُلْ إِنّمَا أعِظُکُمْ بِوَاحِدَةٍ أنْ تَقُومُوا للهِ»[9] آغاز شده است. و در آن از همگان خواسته اند برای خدا قیام کنند. امام می فرمایند:

«هان ای روحانیین اسلامی! ای علمای ربانی! ای دانشمندان دیندار! ای گویندگان آیین دوست! ای دینداران خداخواه! ای خداخواهان حق پرست! ای حق پرستان شرافتمند! ای شرافتمندان وطن­خواه! ای وطنخواهان باناموس! موعظت خدای جهان را بخوانید و یگانه راه اصلاحی را که پیشنهاد فرموده بپذیرد و ترک نفع های شخصی کرده تا به همۀ سعادت های دو جهان نایل شوید و با زندگانی شرافتمندانه دو عالم دست در آغوش شوید»

 4. صداقت

از دیگر شاخصه  های حضرت امام صداقت در رفتار و گفتار بود. از ابتدای ورود در صحنۀ اجتماع و مبارزات سیاسی تا آخرین لحظۀ حیات همه صداقت در گفتار و رفتار را از امام دیدند. و این درست همان صفت و خصوصیتی است که سیاسیون از آن بی بهره هستند و دورویی و نفاق و چند چهره داشتن از لوازم سیاست محسوب می شود. امام حتی در زندان و حصر هم حاضر نشدند چیزی بر خلاف مصلحت امت و عقاید خویش بگویند و وقتی پس از آزادی از زندان متوجه شدند مطلب خلافی به ایشان نسبت داده شده اعلام کرده  و از دولت خواستند آن را تکذیب کند.

5. عدم پنهان کاری

در کنار صداقت داشتن می توان از خصوصیت دیگری نام برد که مکمل این صفت است و صفت برجسته ای است و آن علنی بودن و اعلام کردن فعالیت ها و تلاش ها و جلوگیری از پرده پوشی است. امام از ابتدای ورود در مبارزه بر خلاف روش مرسوم علمای سابق دستور دادند کلیۀ تلگرافات به دربار را چاپ و منتشر کنند و از سایرین نیز خواستند تلگرافات خود را در معرض دید عموم بگذارند و هر زمان فرستادگان دربار و یا نخست وزیر و سایر مقامات دولتی در ایران و عراق قصد داشتند با ایشان ملاقات کنند، اجازۀ ملاقات خصوصی نمی دادند و می گفتند اگر قصد دارند ملاقات کنند باید در میان جمع و در حضور عده ای باشد تا جلوی هرگونه سوء استفاده گرفته شود. این سلوک تا پایان عمر شریف ایشان پایدار بود

 6. اسلام خواهی

حضرت امام جدای از اینکه خود فردی متدین و متعبد بود همواره در طول دوران مبارزه بر این امر تأکید می کردند که مطلوب واقعی ما اسلام است و مردم اسلام را می خواهند و لا غیر. لهذا از ابتدای ورود به صحنۀ مبارزات سیاسی که با نوشتن کتاب کشف اسرار آغاز گردید طرح حکومت اسلامی را به صورت ابتدایی مطرح کردند. حضرت امام سالها بعد به یکی از نوه های خود می گویند:

«حالا که درست تمام شده، وقت آن است که به مردم خدمت کنی، وقت آن است که قلم برداری و بنویسی، شعر بنویسی، قصه و مقاله بنویسی. مرا می بینی، من چهل سال پیش دربارۀ  ولایت فقیه کتاب نوشتم، همان که الآن در بحث ها بر سرش دعواست»

این دعوت و خواست امام تا زمان تشکیل حکومت اسلامی و تا پایان لحظات عمر همواره اصلی ترین نکتۀ مورد تأکید بود.

 7. استقلال طلبی

یکی از ویژگی های قیام امام عدم وابستگی به قدرت های مادی و دنیوی بود. امام قیام خود را با اتکا به خداوند و همراهی مردم مستضعف آغاز کرد و به پیش برد و در طول دوران مبارزه و پیروزی علی رغم همۀ سختی ها و ناملایمات به پیشنهادات همکاری و کمک از جانب قدرت های شیطان و بعضی دول به ظاهر دوست و افراد منحرف پاسخ مثبت نداد و استقلال خود را به هیچ قیمت نفروخت. امام در زمانی که به طور رسمی و علنی با آمریکا در نبرد و رویارویی بود در مقابل تجاوزات شوروی به افغانستان، کوتاه نیامد.

 8. احترام به نظر مردم

جمهوری اسلامی ایران یادگار بزرگ امام است و همانگونه که قبلاً ذکر شد این دو کلمه «جمهوری» و «اسلامی» تفکیک ناپذیرند و احدی نمی تواند یکی را به بهانۀ دیگری حذف یا کمرنگ کند و کوچک ترین ایجاد تردید در جمهوریت یا اسلامیت و حمل بر پذیرش اضطراری کلمه جمهوری و از روی ناچاری قبول کردن آن به امام گناهی نابخشودنی و خیانت به امام و انقلاب است. امام همواره بر خواست و نظر مردم تأکید داشته و تمام تلاش و سعی خود را از ابتدای ایجاد جمهوری اسلامی بر استوار نمودن ارکان نظام بر طبق رأی و نظر مردم متمرکز نمود و حتی موشک باران و بمباران شهرها و حملۀ  همه جانبه دشمنان به کشور نیز نتوانست مانع از برگزاری انتخابات در کشور شود. امام بارها و بارها می فرمایند:

«میزان رأی ملت است»

 9. عدالت خواهی

برپایی قسط و عدل یکی از اهداف اصلی ارسال رسل و انزال کتب از جانب حق تعالی بوده و قیام امام هم منبعث از قیام انبیاست. لذا اجرای عدالت از ارکان اساسی قیام و حرکت امام به شمار می رود. جدای از آنکه این اصل از ارکان اصلی مذهب تشیع بوده و هر فرد شیعه جعفری بر آن باید ملتزم باشد. همچنین عدالت خواهی از اولین درخواست های ملت ایران از مشروطیت تا زمان حاضر بود و تأسیس عدالتخانه تنها یکی از خواست های مشروطه خواهان بود. از حضرت امام بیانات، مکتوبات و خاطرات زیادی در خصوص عدالت خواهی و عدالت طلبی وجود دارد، هم عدالت فردی و هم عدالت اجتماعی. در راه ایجاد عدالت اجتماعی هم ذره ای تردید به خود راه نداد و بالاترین خطرها را به جان خرید تا بتواند عدالت را در این کشور اجرا کند.

 10. ظلم ستیزی

عدالت و ظلم ­ستیزی لازم ملزوم هم هستند و امام برای برقراری عدالت در جامعه کوچک ترین تردیدی در مبارزه با ظلم و استبداد به خود راه نمی داد. امام برنامۀ انقلاب را چنین ترسیم می کنند: «برنامه ما این است که نه ظلم بکنیم نه ظلم بشنویم. ما تحت رهبری پیغمبر اسلام این دو کلمه را می خواهیم اجرا کنیم: نه ظالم باشیم و نه مظلوم»

امام در زندگی شخصی خود نیز حاضر نبود در حق کسی ظلم شود و برای کوچک ترین امور مواظب بودند حق کشی نشود. به عنوان مثال زمانی که در جماران استقرار یافتند تا زمانی که صاحبان بیت را حاضر نکردند و آنها رضایت خود را از اقامت ایشان در منزل خودشان اعلام ننمودند و قرارداد اجاره بین امام و آنها منعقد نشده بود حضرت امام آرامش نداشتند و می فرمودند من خاطرم جمع نیست که آیا در این خانه که می مانم صاحبانش راضی هستند یا خیر و پس از آن بود که فرمودند «حالا می مانم»

 11. قانون مندی

از شاخص های مهم خط امام قانونمندی است و این خصوصیت و صفت بارز امام بود که به قانون احترام می گذاشتند ولو اینکه قانون دولت کافر باشد. امام علاوه بر اینکه قانونهای عادی و ساده نظیر مسیر عبور و مرور عابر پیاده در خیابان را رعایت می کردند، در زندگی روزمره شخصی خود نیز به نظم و ترتیب بسیار دقیق متلزم بودند و هیچگاه از آن تخلف نمی کردند به طوری که دیگران می توانستند بر اساس رفت و آمد و فعالیت  امام ساعت خود را تنظیم کنند.

12. حفظ نظام

نظام جمهوری اسلامی حاصل خون هزاران شهید و زحمات طاقت فرسای مجاهدین راستین اسلام و نقطۀ اوج آمال شیعیان از صدر اسلام تا کنون است لذا حفاظت و پاسداری از آن بر همه واجب بوده خصوصاً مدعیان پیروی از خط امام باید از هر گونه حرکتی که به تضعیف و انهدام نظام اسلامی منجر شود پرهیز کنند. امام خمینی حفظ نظام را از اعظم فرایض دانسته می فرمایند:

«حفظ این جمهوری اسلامی از اعظم فرایض است، حفظ نظام یکی از واجبات شرعیه و عقلیه است»

 13. مبارزه با جمود و تحجر

از خصوصیات بارز و شاخص حضرت امام روشنفکری توأم با دینداری بود. امام بسیاری از حصارهای خود ساخته و جاهلی مرسوم روحانیت و حوزه را شکست و توانست چهره ای نو از اسلام و حوزه به جهانیان عرضه کند و حتی مبارزه برای شکستن این رسومات را بسیار جانفرساتر از مبارزه با شاه و اربابانش دانسته و می فرمایند:

«در 15 خرداد 42 مقابله با گلوله تفنگ و مسلسل شاه نبود که اگر تنها این بود مقابله را آسان می نمود. بلکه علاوه بر آن از داخل جبهه خودی گلولۀ حیله و مقدس مآبی و تحجر بود، گلولۀ زخم زبان و نفاق و دورویی بود که هزار بار بیشتر از باروت و سرب، جگر و جان را می سوخت و می درید».

این جمود و تحجر جدای از اینکه در دوران مبارزه سد راه امام می شد، پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز مشکلات مهمی در راه ادارۀ کشور ایجاد نمود که تنها با سرپنجۀ تدبیر و فراست و رهبری امام برطرف گردید

 14. پرهیز از دنیاطلبی

دوری از دنیا و محبت به آن سفارش قرآن و معصومین(ع) بوده و این صفت برای مراجع تقلید و راهبران دینی جامعه از واجبات است و یکی از شروط مراجعه به فقها در عصر غیبت دوری از هوا و هوس و پرهیز از دنیاطلبی است. امام خمینی همواره در طول زندگی خود این شرط را رعایت کرده اند خصوصاً پس از قرار گرفتن در مسند رهبری انقلاب اصرار و پافشاری بیشتری بر رعایت آن داشتند. «ایشان در دوران تبعید در نجف اشرف در منزل بسیار محقر و ساده زندگی کرده که از مواهب اولیه زندگی به دور بوده و هرگز حاضر نشدند برای تنوع و استفاده از هوای مطلوب و لطیف شهر کوفه به آن شهر سفر کنند.