معرفی و تاریخچه

آذربایجان ، از مهدهای فرهنگ غنی ایران در ادوار مختلف تاریخ بوده و سوابق مکتوب آن کافیست که این خطه را منبع الهام و تنویر دانش و فرهنگ ایران زمین معرفی کند. آذربایجان مهد بزرگمردانی چون: علامه جعفری، علامه طباطبائی، علامه امینی، شهید قاضی طباطبائی، شهید مدنی می باشد که مردم نام و یاد انها را سینه به سینه برای آیندگان منتقل خواهند کرد. این سرزمین همچنین مهد دلیر مردانی چون شیخ محمد خیابانی، ستارخان و باقرخان است. بهتر است بگوییم، آذربایجان را می توان از مردان بزرگش شناخت و هم این مردان بزرگ و تاریخ ساز خود، دامان پرورده سرزمین غیرت، حماسه و شور آذربایجان هستند. شهریار، پروین، قطران، گنجوی از یک طرف و خواجه نصیر الدین طوسی، خواجه رشید الدین فضل الله و خواجه غیات الدین محمد از طرف دیگر هرکدام بنحوی نام آذربایجان رتا در دوره های مختلف برسر زبانها انداخته و آن را مهد فرهنگ و تمدن ایرانی قرار داده اند.
 


 








  هر حکومتی نیز در ایران در هر دوره ای، بدلیل موقعیت استراتژیک و منابع انسانی موجود یا شهر تبریز را مرکز امور خود قرار می داد یا اینکه به آن نظر خاصی داشته است. حکومت 80 ساله مغولان در آذربایجان حدیث دیگری است، در این گوشه از تاریخ، آذربایجان به موزه ای بزرگ تبدیل شد و رتبه های برتر علمی را در دنیا کسب کرد. دوره ای که در آن مراکز علمی بزرگی چون ربع رشیدی، شام غازان و رصدخانه مراغه درخشیدند و به شهرت و اعتبار جهانی دست یافتند. به رغم این، متأسفانه تبریز بعد از آن دوران طلائی، هرچند که مشاهیر بزرگی را به جامعه علمی تحویل داده است، اما دیگر آن فروغ گذشته خود را نیافت. دلیل آن هم شاید در نبود مراکز قدرتمند دانش و امکانات مناسب برای پژوهش و تحقیق دانست.
 تا 60-70 سال پیش که دانشگاه تبریز تأسیس شد مرکزی علمی برای تحقق این امور وجود نداشت تا اینکه در خرداد ماه 1326 بر اثر تحولات سیاسی منطقه، دانشگاهی بنام "آذربایجان یونورسیتیسی" تأسیس شد اما پس از چندی بر اثر تحولات بعدی فعالیت آن عملا متوقف شد. از طرف شخصیتهای مختلف اقدامات همه جانبه ای برای تأسیس دانشگاه شکل گرفت و بلافاصله در دیماه همان سال دکتر مصطفی حبیبی و دکتر خانبابا بیانی از دانشگاه تهران مأموریت یافتند  برای تأسیس دوباره دانشگاه در تبریز، به این شهر عزیمت کنند. این هیأت پس از تأئید لزوم تأسیس دانشگاه  و پیگیری استاندار وقت و مردم آذربایجان ، شش میلیون ریال بودجه برای تأسیس دانشگاه تصویب شد . اما باز هم تغییرات هیأت دولت این اقدامات را مسکوت گذاشت تا اینکه با پافشاری دوباره سرانجام  دکتر بیاتی به ریاست دانشکده های ادبیات و پزشکی کار آموزش خود را شروع کردند .
 

تا تیرماه  1328 ساختمانهای دانشگاه به شکل استیجاری در سطح شهر پراکنده شده بود ولی به علت نیاز به تمرکز دانشگاه و توسعه آن در تیرماه همان سال در زمینی به مساحت 247 هزار متر مربع کلنگ بنای دانشگاه به دست دکتر زنگنه ، وزیر فرهنگ وقت به زمین زده شد و بلافاصله 5 میلیون اعتبار برای شروع آن از طرف دولت تصویب شد وکارهای ساختمانی آغاز شد . اما بدلیل رسیدن فصل سرما ، عملیات اجرائی نیمه کاره ماند تا اینکه در اردیبهشت ماه  1329 با آغاز فصل کار عملیات اجرائی هماهنگ با ساختمان بیمارستان 150 تخت خوابی شروع به فعالیت نمود و 15 سال بعد دانشکده های  پزشکی و کشاورزی و سپس سایر دانشکده ها به این محل نقل مکان کردند .این دانشگاه در وادی امر با دو دانشکده ادبیات و پزشکی شروع به کار نمود و با گذشت زمان دانشکده ها ، آزمایشگاهها ، کارگاهها ، آموزشکده های آن یکی پس از دیگری تأسیس می شدند و تبریز آهسته آهسته به جایگاه واقعی خود نزدیک می شد. همچنین علاوه بر دانشگاه تبریز که بعدها به دو دانشگاه یعنی تبریز و علوم پزشکی تبریز تقسیم شد دانشگاه هنر اسلامی ، تربیت معلم  آذربایجان ، صنعتی سهند ، آزاد اسلامی و سایر دانشگاهها و موسسات آموزش عالی نیز تأسیس شدند تا آذربایجان را بعنوان دومین شهر بزرگ دانشگاهی کشور پس از تهران و بزرگترین قطب علمی شمالغرب کشور مطرح سازند.


این دانشگاه در حال حاضر دانشگاه تبریز با دارا بودن 21 دانشکده،10پژوهشکده،  موسسه و مرکز تحقیقاتی،  قطب علمی، مرکز رشد واحدهای فناور، اداره ارتباط با صنعت، پردیس بین المللی و دانشکده های اقماری یکی از بزرگترین مراکز آموزشی و پژوهشی کشور به شمار می رود. 

          دانشگاه تبریز با 5 معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی، پشتیبانی و توسعه منابع، پژوهش و فناوری، دانشجویی، فرهنگی و اجتماعی و مدیریت های زیر مجموعه با 24000 دانشجو  و 800 نفر عضو هیات علمی    300   هزار جلدکتاب فیزیکی، 800 هزارکتاب دیجیتالی،کتابهای خطی نفیس، سایتهای متعدد کامپیوتری  و اینترنتی مجهز، آزمایشگاههای بسیار مجهز در حوزه های مختلف، بیش از 21 نشریه علمی- پژوهشی و اشتراک مجلات معتبر الکترونیکی و چاپی دنیا و با برخورداری از امکانات منحصر بفرد علمی در شمالغرب کشور، در خدمت پژوهشگران است. 

         هم چنین دانشگاه تبریز در عرصه بین المللی نیز بسیار فعال بوده و با دانشگاههای کشورهای مختلف جهان از جمله فرانسه، ایتالیا، آلمان، ژاپن، ترکیه، آذربایجان، تاجیکستان، قبرس، تایلند و کشورهای دیگر بیش از 50 قراداد و تفاهم نامه همکاری امضاء نموده و در اتحادیه های بزرگ بین المللی از جمله اتحادیه دانشگاه های جهان(IAU)، اتحادیه دانشگاه های بین المللی (IUC) و اتحادیه دانشگاه های منطقه قفقاز حضوری فعال دارد. 

دانشگاه تبریز با تقدیم 145 شهید دانشجو که 22 تن از آنان در حین پشتیبانی جبهه های حق علیه باطل در محل کارگاه دانشکده فنی به شهادت رسیدند و ضمنا با میزبانی از 5 شهید گمنام به عنوان مشهدالشهدای دانشگاه های کشور معروف است. 

 

 

 

دانشکده ها 

گروه عمده علمی علوم انسانی: 

1-        دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی: 

          دانشکده ادبیات و زبان های خارجی به عنوان نخستین دانشکده دانشگاه تبریز در سال 1326با نام دانشکده "ادبیات و علوم انسانی" تاسیس شد .  

         این دانشکده در سال 1347به دو دانشکده "ادبیات فارسی و زبانهای خارجی" و "علوم انسانی و اجتماعی" تفکیک شد. 

         دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی هم اکنون با 45 نفر عضو هیات علمی، 5 گروه آموزشی، 14 رشته گرایش و 847 نفر دانشجو فعالیت می نماید. 

2- دانشکده اقتصاد، مدیریت و بازرگانی: 

         دانشکده اقتصاد، مدیریت و بازرگانی با تفکیک از دانشکده علوم انسانی و اجتماعی درسال 1390  فعالیت های رسمی خود را آغاز کرد. 

         تعداداعضای هیات علمی این دانشکده 21 نفر و دانشجویان این دانشکده 730 نفر می باشد که در 2 گروه آموزشی و 15 رشته گرایش مشغول تحصیل می باشند. 

3          - دانشکده الهیات و علوم اسلامی: 

         گروه آموزشی معارف اسلامی در سال 1373 راه اندازی و در سال 1389 پس از ایجاد چند رشته به یک دانشکده مستقل  با نام دانشکده الهیات و علوم اسلامی ارتقاء یافت. 

         این دانشکده دارای17  عضو هیات علمی، 3 گروه آموزشی،3 رشته گرایش  و 100 نفر دانشجو می باشد.

 

 

4- دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی: 

        گروه آموزشی جغرافیا فعالیت خود را دردانشکده ادبیات و علوم انسانی به عنوان گروه تاریخ - جغرافیا در سال 1332 آغاز و در سال 1390 به عنوان یک دانشکده مستقل شروع به کار نمود. 

        این دانشکده دارای 31  نفر عضو هیات علمی، 5 گروه آموزشی، 24 رشته گرایش و 749 نفر دانشجو می باشد. 

5- دانشکده حقوق وعلوم اجتماعی: 

         این دانشکده در سال 1390 و به دنبال تفکیک دانشکده علوم انسانی و اجتماعی به سه دانشکده، از این دانشکده جدا شد. هم اکنون این دانشکده با40  نفر عضو هیات علمی،4 گروه آموزشی، 19 رشته گرایش و 980 نفر دانشجو در حال فعالیت است...

6- دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی: 

       گروه آموزشی تربیت بدنی در سال 1367 در دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ایجاد و در سال 1390 تحت نام دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی فعالیت های خود را آغاز نمود.  

       هم اکنون این دانشکده داری 12 نفر هیات علمی، 3 گروه آموزشی، 8 رشته گرایش و 556 نفر دانشجو می باشد. 

7- دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی: 

        دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز در سال 1329 تحت عنوان "دانشسرای عالی" در جوار دانشکده ادبیات فارسی افتتاح و درسال 1349 به دانشکده علوم تربیتی تغییر نام یافت. 

        این دانشکده در حال حاضر با 27 نفر عضو هیات علمی، 3 گروه آموزشی، 21 رشته گرایش و 1221 نفر دانشجو به فعالیت خود ادامه می دهد. 

         اساتید و دانشمندان برجسته بسیار زیادی  در این دانشگاه مشغول تحقیق و تدریس هستند که تعداد زیادی از آنها عناوینی چون یک در صد دانشمندان برتر جهان، دانشمندان برتر جهان اسلام،چهره های ماندگار و اساتید پرتالیف کشور را کسب نموده اند. در سالهای اخیر بیش از 20 نفر از اساتید این دانشگاه به عنوان اساتید نمونه و استاد و پژوهشگر برتر کشوری انتخاب و معرفی شده اند. 

امور دانشجویی: 

          امور دانشجویی دانشگاه تبریز با داشتن 4 خوابگاه دانشجویی، 4 سالن غذاخوری،  بازارچه دانشجویی، خشکشویی، نانوایی، مرکز بهداشت و مشاوره، داروخانه و سایر امکانات مورد نیاز، محیطی را فراهم آورده تا دانشجویان فارغ از تامین مایحتاج ضروری زندگی، با خیالی آسوده به کسب علم و دانش بپردازند. 

گروه عمده علمی فنی مهندسی: 

1- دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر: 

        گروه مهندسی برق دانشگاه تبریز فعالیت خود را از سال 1337 در دانشکده فنی  شروع و درسال 1382 به دنبال تفکیک دانشکده فنی به عنوان « دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر» شروع به فعالیت نمود. 

         این دانشکده دارای54 نفر عضو هیات علمی، 7 گروه آموزشی،24 رشته گرایش و 1333 داشجو است.  

2- دانشکده مهندسی شیمی و نفت: 

         این دانشکده  بعداز 8 سال فعالیت در زیر مجموعه دانشکده شیمی، در سال 1390 به صورت یک دانشکده مستقل شروع به فعالیت نمود. این دانشکده در حال حاضر دارای 14 عضو هیات علمی، 5 گروه آموزشی، 5رشته گرایش و 284 نفر دانشجو می باشد. 

3- دانشکده مهندسی عمران: 

        این دانشکده در سال 1382 به دنبال تفکیک دانشکده فنی به سه دانشکده، به صورت مستقل شروع به کار نمود.  

        این دانشکده در حال حاضر دارای47 نفر عضو هیات علمی، 6 گروه آموزشی، 14 رشته گرایش و 1068 دانشجو می  باشد. 

4- دانشکده مهندسی فناوری های نوین: 

در مهر ماه سال1387 فعالیت آموزشی و پژوهشی این دانشکده شروع شد. 

        هدف از تاسیس این دانشکده ایجا د و توسعه رشته های بین رشته ای در عرصه مهندسی است. 

       این دانشکده هم اکنون با دارا بودن 16 نفر عضو هیات علمی، 4  گروه آموزشی، 3 رشته گرایش و 90 دانشجو مشغول فعالیت است. 

5- دانشکده مهندسی مکانیک:  

       از دانشکده فنی دانشگاه تبریز که در سال 1337 شمسی تاسیس شد چند دانشکده منشعب شده اندکه یکی از آنها  دانشکده مهندسی مکانیک است. 

       این دانشکده در سال 1382 مستقل شد و هم اکنون با داشتن 55 نفر عضو هیات علمی، 5 گروه آموزشی، 19 رشته گرایش و2946 نفر دانشجو در حال فعالیت می باشد. 

         این دانشگاه در رتبه بندی موسسه لایدن در سال 2015 رتبه 531 ام را در بین دانشگا های دنیا ازآن خود نموده است و بر اساس گزارش تامسون رویترز جزو یک در صد دانشگاههای تاثیر گذار دنیا است.

 

 

اطلاعات تکمیلی:

 

         تربیت بدنی در دانشگاه تبریز از جایگاه ویژه ای برخوردار است. وجود اماکن ورزشی با تجهیزات ورزشی بسیار مجهز موید این موضوع است. 

          مجموعه ژیمنازیوم شامل سالن چند منظوره با ظرفیت 4 هزار نفر- سالن های تنیس روی میز- شظرنج- بدن سازی- سونا و جکوزی – دیوار سنگ نوردی و سالن دارت می باشد. 

          مجموعه استادیوم دانشگاه نیز شامل سالن کشتی، ژیمناستیک، پیست دومیدانی، زمین چمن، سالن ورزش-های رزمی، زمین اسکیت روباز، پیست دوچرخه سواری و زمین چمن مصنوعی  می باشد.  

گروه عمده علمی علوم پایه: 

1- دانشکده شیمی: 

       این دانشکده در سال 70-71 با تفکیک دانشکده علوم به چند دانشکده، با عنوان دانشکده شیمی شروع بکار نمود. در حال حاضر این دانشکده دارای 41 نفر عضو هیات علمی، 5 گروه آموزشی، 14 رشته گرایش و 862 نفر دانشجو می باشد. 

2- دانشکده علوم ریاضی: 

       علوم ریاضی درقالب آکادمیک آن در سال 1329و بصورت یک گروه آموزشی با 47 نفر دانشجو شروع به فعالیت نمود. اکنون گروه ریاضی محض ارتقا یافته و به دانشکده علوم ریاضی تبدیل شده است  این دانشکده در حال حاضر دارای 49 نفر عضو هیات علمی، 4 گروه آموزشی، 22 رشته گرایش و 799 دانشجو می باشد. 

3- دانشکده علوم طبیعی: 

          دانشکده علوم طبیعی ابتدا در سال 1348 زیر نظر دانشکده علوم و به صورت یک گروه آموزشی و در سال 1375 به صورت یک دانشکده مستقل شروع به فعالیت نمود.  

            هم اکنون این دانشکده داری42 نفر هیات علمی، 3 گروه آموزشی، 23 رشته گرایش و 917 نفر دانشجو می باشد. 

4- دانشکده فیزیک: 

        دانشکده فیزیک ابتدا یک گروه آموزشی در دانشکده علوم بود. این گروه در سال1374 به دانشکده فیزیک ارتقاء یافت و هم اکنون با   26   نفر عضو هیات علمی، 4 گروه آموزشی، 23 رشته گرایش و503 نفر دانشجو به ترتیب متخصصان علم فیزیک مشغول است. 

میزبانی همایش ها، کنفرانس ها و میزگردهای مختلف علمی، پژوهشی و فرهنگی از دیگرشاخصه های دانشگاه تبریز می باشد. به همین منظور دانشگاه تبریز با داشتن بیش از 15 سالن، امکانات و فضای لازم برای برگزاری همایش های مختلف ملی و بین المللی را فراهم آورده است که از بین آنها میتوان به تالار وحدت با ظرفیت بیش از  800 نفربا امکانات صوتی و تصویری مجهزو سالن همایش دانشکده برق با ظرفیت 400 نفرو سیستم مونیتورینگ صوتی و تصویری اشاره نمود. 

گروه عمده علمی کشاورزی و دامپزشکی: 

1- دانشکده کشاورزی:  

       دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز پس از دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران اولین مرکز آموزش عالی کشاورزی  در سطح کشور می باشد که سال1334 شمسی فعالیت خود را آغاز کرد. 

       این دانشکده با داشتن 114 نفر عضو هیات علمی، 10 گروه آموزشی، 61 رشته گرایش و 2253 نفر دانشجو یکی از مهمترین دانشکده های کشاورزی در سطح کشور به شمار می رود. 

2- دانشکده دامپزشکی: 

        دانشکده دامپزشکی نخستین باردر سال  1367 در قالب آموزشکده دامپزشکی و با پذیرش 35 نفر دانشجو در مقطع کاردانی شروع به فعالیت نمود.

        هم اکنون دانشکده دامپزشکی با داشتن 34 نفر عضو هیات علمی، 4 گروه آموزشی، 3 رشته گرایش و 360 نفر دانشجو مشغول تربیت متخصصان حوزه دامپزشکی می باشد.


پردیس ها و دانشکده های اقماری: 

         دانشگاه تبریز به عنوان دانشگاه مادر در شمالغرب کشور در امر گسترش آموزش عالی بسیار فعال بوده و دانشگاههای محقق اردبیلی، مراغه و بناب از آن منشعب شده اند. 

         همچنین این دانشگاه در راستای پاسخ به تقاضای روزافزون داوطلبان تحصیلات عالی در داخل و خارج ازکشور، پردیس بین المللی ارس و پردیس خودگردان را راه اندازی نموده و در مرند، اهر و میانه دارای دانشکده اقماری می باشد.

دانشگاه تبریز به پشتوانه مدیریتی خلاق و پویا و با تکیه بر اندوخته های بی بدیل علمی، فرهنگی و اساتید مجرب خود در تلاش است در کنار تحقیقات بنیادی به سمت تولید محصولات دانش بنیان و تبدیل ایده به پدیده حرکت نموده ونقش خود را به عنوان یکی از دانشگاه های برتر کشور در پیشرفت و توسعه ایران اسلامی به بهترین شکل ممکن ایفا نماید.