معرفی و تاریخچه

آموزش عالی در ایران قدمتی بسیار دیرینه دارد. در دوره هخامنشیان (۳۳۰-۵۵۹ ق.م) لازمه خدمات دولتی، تحصیلات عالیه در رشته حقوق بود و رشته هایی چون پزشکی، حساب، جغرافیا، موسیقی، ستاره شناسی و علوم نظامی نیز تدریس می شد.
در دوران ساسانیان دانشگاه جندی شاپور مرکزیت جهانی داشت و جویندگان علم از نقاط گوناگون جهان برای تحصیل در رشته هایی همچون فلسفه، ستاره شناسی، الهیات، حقوق و پزشکی به این دانشگاه روی می آوردند. پس از شکوفایی تمدن اسلامی نیز بیت الحکمه های متعددی در جهان اسلام تاسیس شد که در این میان نقش آذربایجان به عنوان یکی از قدیمی ترین خاستگاه های تمدن بشری بسیار مهم و تاثیرگذار بود و مراکز بزرگ علمی در آن تاسیس شد.
ربع رشیدی بعنوان بزرگترین و ارزشمندترین مجموعه آموزشی جهان اسلام در تبریز ایجاد گردید. این مرکز آموزش عالی که انواع علوم زمان در آن تدریس می شد همچون شهری علمی و صنعتی شامل پنج قریه، دارالشفا، دارالسیاده، مسجد، کتابخانه، ضربخانه سکه، خانقاه، دارالصنایع و کارخانه های نساجی و کاغذسازی بود.
همچنین در مراغه بزرگترین رصدخانه جهان برپا شد که در آنجا دانشمندان از مناطق مختلف جهان نه تنها در ستاره شناسی بلکه در ده ها علم مرتبط با آن به تحقیق و پژوهش مشغول بودند و در کتابخانه آن حدود چهارصد هزار جلد کتاب وجود داشت.
دانشگاه تبریز با این پیشینه درخشان به خواست عمومی مردم در سال ۱۳۲۶ با دو دانشکده ادبیات و پزشکی کار خود را آغاز نمود و در حال حاضر با داشتن بیش از ۲۱ دانشکده، ۱۰پ ژوهشکده و گروه پژوهشی، ۵ قطب علمی، بیش از ۸۰۰ نفر عضو هیات علمی ،۲۴۰۰۰ نفر دانشجو و ۱۰۰۰ نفر پرسنل اداری، در ۲۰۹ رشته دکتری تخصصی، ۳۲۲ رشته کارشناسی ارشد، ۱۶۴ رشته کارشناسی و ۴ رشته کاردانی به تربیت نیروی انسانی ماهر و متخصص اهتمام دارد.
این دانشگاه با برخورداری از امکانات منحصر بفرد علمی در شمالغرب کشور و با آزمایشگاه های بسیار مجهز در حوزه های مختلف، بیش از ۳۰۰ هزار جلد کتاب فیزیکی، هشتصدهزار کتاب دیجیتالی، بیش از ۲۵ نشریه علمی – پژوهشی و اشتراک مجلات معتبر الکترونیکی و چاپی دنیا در خدمت پژوهشگران است و تاکنون ۳ نفر از اساتید آن بعنوان چهره ماندگار کشور، ۲۰ نفر بعنوان استاد و پژوهشگر نمونه کشوری و ۵ نفر بعنوان دانشمند جهان اسلام معرفی شده و تعداد زیادی از فارغ التحصیلان این دانشگاه در پست های مهم سیاسی و اجرائی کشور عهده دار مسئولیت هستند.

دانشگاه تبریز علاوه بر فعالیت های آموزشی و پژوهشی در امر گسترش آموزش عالی در منطقه شمالغرب کشور نیز نقش برجسته و ارزنده ای داشته و دانشگاه های محقق اردبیلی، مراغه و بناب از آن منشعب شده و هم اکنون در شهرهای مرند، اهر و میانه دارای دانشکده اقماری بوده و در منطقه آزاد تجاری ارس نیز یک پردیس بین المللی دارد.
همچنین دانشگاه تبریز در عرصه بین المللی نیز بسیار فعال بوده و با دانشگاه های کشورهای مختلف جهان از جمله فرانسه، ایتالیا، آلمان، ژاپن، ترکیه، آذربایجان، تاجیکستان، قبرس، تایلند و... بیش از ۵۰ قرارداد و تفاهم نامه همکاری امضاء نموده و در اتحادیه های بزرگ بین المللی از جمله اتحادیه دانشگاه های جهان (IAU)، اتحادیه دانشگاه های بین المللی (IUC) و اتحادیه دانشگاه های منطقه قفقاز(KUNIB) حضوری فعال دارد.

کمپ دانشگاه تبریز با دارا بودن ۶۰۰ هکتار مساحت، فضای سبز بسیار دلنشین و بیش از ۵۰ هزار اصله درخت در محیطی آرام و با امکاناتی همچون بازارچه دانشجویی، نانوایی، خشکشویی، دفتر پستی، عکاس خانه، مسجد، کانون های فرهنگی و هنری، سینما، نمایشگاه های دایمی، موزه های ارزشمند، استادیوم و سالن های ورزشی مجهز، آژانس مسافرتی، مرکز بهداشت، مرکز مشاوره، داروخانه، مهد کودک، باغ گیاهشناسی و... همچون شهری کوچک همه امکانات و تسهیلات لازم برای رفع نیازهای اولیه داشگاهیان را درخود فراهم آورده و با امید به آینده به فعالیت علمی خود ادامه می دهد.

اساتید و دانشمندان برجسته بسیار زیادی در این دانشگاه مشغول تحقیق و تدریس هستند که تعداد زیادی از آنها عناوینی چون یک در صد دانشمندان برتر جهان، دانشمندان برتر جهان اسلام، چهره های ماندگار و اساتید پرتالیف کشور را کسب نموده اند. در سالهای اخیر بیش از ۲۰ نفر از اساتید این دانشگاه به عنوان اساتید نمونه و استاد و پژوهشگر برتر کشوری انتخاب و معرفی شده اند.

 

 

 

دانشکده ها

گروه عمده علمی علوم انسانی:

۱ - دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی:

دانشکده ادبیات و زبان های خارجی به عنوان نخستین دانشکده دانشگاه تبریز در سال ۱۳۲۶ با نام دانشکده "ادبیات و علوم انسانی" تاسیس شد.

این دانشکده در سال ۱۳۴۷ به دو دانشکده "ادبیات فارسی و زبانهای خارجی" و "علوم انسانی و اجتماعی" تفکیک شد.

دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی هم اکنون با ۴۵ نفر عضو هیات علمی، ۵ گروه آموزشی، ۱۴ رشته گرایش و ۸۴۷ نفر دانشجو فعالیت می نماید.

۲- دانشکده اقتصاد، مدیریت و بازرگانی:

دانشکده اقتصاد، مدیریت و بازرگانی با تفکیک از دانشکده علوم انسانی و اجتماعی درسال ۱۳۹۰ فعالیت های رسمی خود را آغاز کرد.

تعداداعضای هیات علمی این دانشکده ۲۱ نفر و دانشجویان این دانشکده ۷۳۰ نفر می باشد که در ۲ گروه آموزشی و ۱۵ رشته گرایش مشغول تحصیل می باشند.

۳ - دانشکده الهیات و علوم اسلامی:

گروه آموزشی معارف اسلامی در سال ۱۳۷۳ راه اندازی و در سال ۱۳۸۹ پس از ایجاد چند رشته به یک دانشکده مستقل با نام دانشکده الهیات و علوم اسلامی ارتقاء یافت.

این دانشکده دارای ۱۷ عضو هیات علمی، ۳ گروه آموزشی ،۳ رشته گرایش و ۱۰۰ نفر دانشجو می باشد.

۴- دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی:

گروه آموزشی جغرافیا فعالیت خود را دردانشکده ادبیات و علوم انسانی به عنوان گروه تاریخ - جغرافیا در سال ۱۳۳۲ آغاز و در سال ۱۳۹۰ به عنوان یک دانشکده مستقل شروع به کار نمود.

این دانشکده دارای ۳۱ نفر عضو هیات علمی، ۵ گروه آموزشی، ۲۴ رشته گرایش و ۷۴۹ نفر دانشجو می باشد.

۵- دانشکده حقوق وعلوم اجتماعی:

این دانشکده در سال ۱۳۹۰ و به دنبال تفکیک دانشکده علوم انسانی و اجتماعی به سه دانشکده، از این دانشکده جدا شد. هم اکنون این دانشکده با ۴۰ نفر عضو هیات علمی ،۴ گروه آموزشی، ۱۹ رشته گرایش و ۹۸۰ نفر دانشجو در حال فعالیت است...

۶- دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی:

گروه آموزشی تربیت بدنی در سال ۱۳۶۷ در دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ایجاد و در سال ۱۳۹۰ تحت نام دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی فعالیت های خود را آغاز نمود.

هم اکنون این دانشکده داری ۱۲ نفر هیات علمی، ۳ گروه آموزشی، ۸ رشته گرایش و ۵۵۶ نفر دانشجو می باشد.

۷- دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی:

دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز در سال ۱۳۲۹ تحت عنوان "دانشسرای عالی" در جوار دانشکده ادبیات فارسی افتتاح و درسال ۱۳۴۹ به دانشکده علوم تربیتی تغییر نام یافت.

این دانشکده در حال حاضر با ۲۷ نفر عضو هیات علمی، ۳ گروه آموزشی، ۲۱ رشته گرایش و ۱۲۲۱ نفر دانشجو به فعالیت خود ادامه می دهد.

امور دانشجویی:

امور دانشجویی دانشگاه تبریز با داشتن ۴ خوابگاه دانشجویی، ۴ سالن غذاخوری، بازارچه دانشجویی، خشکشویی، نانوایی، مرکز بهداشت و مشاوره، داروخانه و سایر امکانات مورد نیاز، محیطی را فراهم آورده تا دانشجویان فارغ از تامین مایحتاج ضروری زندگی، با خیالی آسوده به کسب علم و دانش بپردازند.

گروه عمده علمی فنی مهندسی:

۱- دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر:

گروه مهندسی برق دانشگاه تبریز فعالیت خود را از سال ۱۳۳۷ در دانشکده فنی شروع و درسال ۱۳۸۲ به دنبال تفکیک دانشکده فنی به عنوان «دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر» شروع به فعالیت نمود.

این دانشکده دارای ۵۴ نفر عضو هیات علمی، ۷ گروه آموزشی ،۲۴ رشته گرایش و ۱۳۳۳ داشجو است.

۲- دانشکده مهندسی شیمی و نفت:

این دانشکده بعداز ۸ سال فعالیت در زیر مجموعه دانشکده شیمی، در سال ۱۳۹۰ به صورت یک دانشکده مستقل شروع به فعالیت نمود. این دانشکده در حال حاضر دارای ۱۴ عضو هیات علمی، ۵ گروه آموزشی، ۵رشته گرایش و ۲۸۴ نفر دانشجو می باشد.

۳- دانشکده مهندسی عمران:

این دانشکده در سال ۱۳۸۲ به دنبال تفکیک دانشکده فنی به سه دانشکده، به صورت مستقل شروع به کار نمود.

این دانشکده در حال حاضر دارای ۴۷ نفر عضو هیات علمی، ۶ گروه آموزشی، ۱۴ رشته گرایش و ۱۰۶۸ دانشجو می باشد.

۴- دانشکده مهندسی فناوری های نوین:

در مهر ماه سال ۱۳۸۷ فعالیت آموزشی و پژوهشی این دانشکده شروع شد.

هدف از تاسیس این دانشکده ایجا د و توسعه رشته های بین رشته ای در عرصه مهندسی است.

این دانشکده هم اکنون با دارا بودن ۱۶ نفر عضو هیات علمی، ۴ گروه آموزشی، ۳ رشته گرایش و ۹۰ دانشجو مشغول فعالیت است.

۵- دانشکده مهندسی مکانیک:

از دانشکده فنی دانشگاه تبریز که در سال ۱۳۳۷ شمسی تاسیس شد چند دانشکده منشعب شده اندکه یکی از آنها دانشکده مهندسی مکانیک است.

این دانشکده در سال ۱۳۸۲ مستقل شد و هم اکنون با داشتن ۵۵ نفر عضو هیات علمی، ۵ گروه آموزشی، ۱۹ رشته گرایش و۲۹۴۶ نفر دانشجو در حال فعالیت می باشد.

این دانشگاه در رتبه بندی موسسه لایدن در سال ۲۰۱۵ رتبه ۵۳۱ ام را در بین دانشگا های دنیا ازآن خود نموده است و بر اساس گزارش تامسون رویترز جزو یک در صد دانشگاههای تاثیر گذار دنیا است.

 

 

 

اطلاعات تکمیلی:

 

تربیت بدنی در دانشگاه تبریز از جایگاه ویژه ای برخوردار است. وجود اماکن ورزشی با تجهیزات ورزشی بسیار مجهز موید این موضوع است.

مجموعه ژیمنازیوم شامل سالن چند منظوره با ظرفیت ۴ هزار نفر- سالن های تنیس روی میز- شظرنج- بدن سازی- سونا و جکوزی – دیوار سنگ نوردی و سالن دارت می باشد.

مجموعه استادیوم دانشگاه نیز شامل سالن کشتی، ژیمناستیک، پیست دومیدانی، زمین چمن، سالن ورزش-های رزمی، زمین اسکیت روباز، پیست دوچرخه سواری و زمین چمن مصنوعی می باشد.

گروه عمده علمی علوم پایه:

۱- دانشکده شیمی:

این دانشکده در سال ۷۰-۷۱ با تفکیک دانشکده علوم به چند دانشکده، با عنوان دانشکده شیمی شروع بکار نمود. در حال حاضر این دانشکده دارای ۴۱ نفر عضو هیات علمی، ۵ گروه آموزشی، ۱۴ رشته گرایش و ۸۶۲ نفر دانشجو می باشد.

۲- دانشکده علوم ریاضی:

علوم ریاضی درقالب آکادمیک آن در سال ۱۳۲۹و بصورت یک گروه آموزشی با ۴۷ نفر دانشجو شروع به فعالیت نمود. اکنون گروه ریاضی محض ارتقا یافته و به دانشکده علوم ریاضی تبدیل شده است این دانشکده در حال حاضر دارای ۴۹ نفر عضو هیات علمی، ۴ گروه آموزشی، ۲۲ رشته گرایش و ۷۹۹ دانشجو می باشد.

۳- دانشکده علوم طبیعی:

دانشکده علوم طبیعی ابتدا در سال ۱۳۴۸ زیر نظر دانشکده علوم و به صورت یک گروه آموزشی و در سال ۱۳۷۵ به صورت یک دانشکده مستقل شروع به فعالیت نمود.

هم اکنون این دانشکده داری ۴۲ نفر هیات علمی، ۳ گروه آموزشی، ۲۳ رشته گرایش و ۹۱۷ نفر دانشجو می باشد.

۴- دانشکده فیزیک:

دانشکده فیزیک ابتدا یک گروه آموزشی در دانشکده علوم بود. این گروه در سال ۱۳۷۴ به دانشکده فیزیک ارتقاء یافت و هم اکنون با ۲۶ نفر عضو هیات علمی، ۴ گروه آموزشی، ۲۳ رشته گرایش و۵۰۳ نفر دانشجو به ترتیب متخصصان علم فیزیک مشغول است.

میزبانی همایش ها، کنفرانس ها و میزگردهای مختلف علمی، پژوهشی و فرهنگی از دیگرشاخصه های دانشگاه تبریز می باشد. به همین منظور دانشگاه تبریز با داشتن بیش از ۱۵ سالن، امکانات و فضای لازم برای برگزاری همایش های مختلف ملی و بین المللی را فراهم آورده است که از بین آنها میتوان به تالار وحدت با ظرفیت بیش از ۸۰۰ نفربا امکانات صوتی و تصویری مجهزو سالن همایش دانشکده برق با ظرفیت ۴۰۰ نفرو سیستم مونیتورینگ صوتی و تصویری اشاره نمود.

گروه عمده علمی کشاورزی و دامپزشکی:

۱- دانشکده کشاورزی:

دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز پس از دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران اولین مرکز آموزش عالی کشاورزی در سطح کشور می باشد که سال ۱۳۳۴ شمسی فعالیت خود را آغاز کرد.

این دانشکده با داشتن ۱۱۴ نفر عضو هیات علمی، ۱۰ گروه آموزشی، ۶۱ رشته گرایش و ۲۲۵۳ نفر دانشجو یکی از مهمترین دانشکده های کشاورزی در سطح کشور به شمار می رود.

۲- دانشکده دامپزشکی:

دانشکده دامپزشکی نخستین باردر سال ۱۳۶۷ در قالب آموزشکده دامپزشکی و با پذیرش ۳۵ نفر دانشجو در مقطع کاردانی شروع به فعالیت نمود.

هم اکنون دانشکده دامپزشکی با داشتن ۳۴ نفر عضو هیات علمی، ۴ گروه آموزشی، ۳ رشته گرایش و ۳۶۰ نفر دانشجو مشغول تربیت متخصصان حوزه دامپزشکی می باشد.

 

پردیس ها و دانشکده های اقماری:

دانشگاه تبریز به عنوان دانشگاه مادر در شمالغرب کشور در امر گسترش آموزش عالی بسیار فعال بوده و دانشگاههای محقق اردبیلی، مراغه و بناب از آن منشعب شده اند.

همچنین این دانشگاه در راستای پاسخ به تقاضای روزافزون داوطلبان تحصیلات عالی در داخل و خارج ازکشور، پردیس بین المللی ارس و پردیس خودگردان را راه اندازی نموده و در مرند، اهر و میانه دارای دانشکده اقماری می باشد.

دانشگاه تبریز به پشتوانه مدیریتی خلاق و پویا و با تکیه بر اندوخته های بی بدیل علمی، فرهنگی و اساتید مجرب خود در تلاش است در کنار تحقیقات بنیادی به سمت تولید محصولات دانش بنیان و تبدیل ایده به پدیده حرکت نموده ونقش خود را به عنوان یکی از دانشگاه های برتر کشور در پیشرفت و توسعه ایران اسلامی به بهترین شکل ممکن ایفا نماید.